Showing posts with label India. Show all posts
Showing posts with label India. Show all posts

Friday, 13 October 2023

Major Straits of Asia

рдПрд╢िрдпा рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрд▓рд╕ंрдзिрдпाँ

 
рдиाрдо рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рддी рд╣ै рдЬोрдб़рддी рд╣ै
рдмाрд╕्рдкोрд░рд╕ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдПрд╢िрдпा рдПрд╡ं рдпूрд░ोрдк рдХाрд▓ा рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдорд░рдорд░ा (рдПрдЬिрдпрди) рд╕ाрдЧрд░
рдбाрд░рдбрдиेрд▓्рд╕ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдПрд╢िрдпा рдПрд╡ं рдпूрд░ोрдк рдорд░рдорд░ा рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рднूрдордз्рдп рд╕ाрдЧрд░
рдкाрдХ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рднाрд░рдд рдПрд╡ं рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдорди्рдиाрд░ рдПрд╡ं рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी
рдмाрд╡-рдПрд▓ рдоंрдбेрд╡ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдпрдорди-рдЬिрдмूрддी рд▓ाрд▓ рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдЕрд░рдм рд╕ाрдЧрд░
рдХाрд░ीрдоाрдЯा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдЗрдг्рдбोрдиेрд╢िрдпा рджрдХ्рд╖िрдгी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдЬाрд╡ा рд╕ाрдЧрд░
рд╡ाрд▓ा рдмैंрдХ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдкрд▓ाрд╡ाрди-рдмोрд░्рдиिрдпो рд╕ुрд▓ू рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рд╕ेрд▓ेрдмीрдЬ рд╕ाрдЧрд░
рдЯोрдХрд░ा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдЬाрдкाрди рдкूрд░्рд╡ी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ाрди्рдд рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
рдиेрдоुрд░ो рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдЬाрдкाрди рдк्рд░рд╢ाрди्рдд рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
рд╕ुрдЧाрд░ु рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдЬाрдкाрди рдЬाрдкाрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ांрдд рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
рд╕ुрд╢ीрдоा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдЬाрдкाрди рдЬाрдкाрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдкूрд░्рд╡ी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░
рдлोрд░рдоोрд╕ा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рддाрдИрд╡ाрди рдПрд╡ं рдЪीрди рдкूрд░्рд╡ी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рджрдХ्рд╖िрдгी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░
рдХोрд░िрдпा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рдПрд╡ं рдХ्рдпूрд╢ू (рдЬाрдкाрди) рдкीрд▓ा рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдЬाрдкाрди рд╕ाрдЧрд░
рддрдд्рддрд░ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдкूрд░्рд╡ी рд░ूрд╕ рдПрд╡ं рд╕рдЦाрд▓िрди рдУрдЦोрдЯ्рд╕ рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдЬाрдкाрди рд╕ाрдЧрд░
рд▓ाрдкैрд░ोрдЬ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рд╕рдЦाрд▓िрди рдж्рд╡ीрдк рдПрд╡ं рд╣ैрдХेрдбो рдж्рд╡ीрдк рдУрдЦोрдЯ्рд╕ рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдЬाрдкाрди рд╕ाрдЧрд░
рдмेрд░िंрдЧ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдПрд╢िрдпा (рд░ूрд╕) рдПрд╡ं рдЙрдд्рддрд░ी рдЕрдоेрд░िрдХा (рдЕрд▓ाрд╕्рдХा) рдкूрд░्рд╡ी рд╕ाрдИрдмेрд░िрдпрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдмेрд░िंрдЧ рд╕ाрдЧрд░
рд▓ूрдЬोрди рдЬрд▓рд╕ंрдзि рддाрдИрд╡ाрди рдПрд╡ं рд▓ूрдЬोрди (рдлिрд▓ीрдкींрд╕) рджрдХ्рд╖िрдгी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ांрдд рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
рдордХрд╕्рд╕ाрд░ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдмोрд░्рдиिрдпो (рдХेрд▓िрдоंрдЯрди) рдПрд╡ं рд╕ेрд▓िрдмीрдЬ рдж्рд╡ीрдк рд╕ेрд▓ेрдмीрдЬ рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдЬाрд╡ा рд╕ाрдЧрд░
рд╕ुрдг्рдбा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдЬाрд╡ा рдПрд╡ं рд╕ुрдоाрдд्рд░ा рдЬाрд╡ा рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рд╣िंрдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
рдорд▓рдХ्рдХा рдЬрд▓рд╕ंрдзि рдорд▓рдп рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдк рдПрд╡ं рд╕ुрдоाрдд्рд░ा рдЬाрд╡ा рд╕ाрдЧрд░ (рджрдХ्рд╖िрдгी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░) рдПрд╡ं рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी (рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░)
рдЬाрд╣ौрд░ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдПрд╡ं рдорд▓ेрд╢िрдпा рджрдХ्рд╖िрдгी рдЪीрди рд╕ाрдЧрд░ рдПрд╡ं рдорд▓рдХ्рдХा рдЬрд▓ рд╕ंрдзि
рд╣ोрд░рдоुрдЬ рдЬрд▓рд╕ंрдзि рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд рдПрд╡ं рдИрд░ाрди рдлाрд░рд╕ рдХी рдЦाрдб़ी рдПрд╡ं рдУрдоाрди рдХी рдЦाрдб़ी

Tuesday, 12 September 2023

Chief Election Commissioner of India

рдХ्рд░реж рдиाрдо рдкрдж рдЕрд╡рдзि
1. рд╕ुрдХुрдоाрд░ рд╕ेрди 21 рдоाрд░्рдЪ, 1950 - 19 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1958
2. рдХेрежрд╡ीрежрдХेреж рд╕ुंрджрд░рдо 20 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1958 - 30 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 1967
3. рдПрд╕режрдкीреж рд╕ेрди рд╡рд░्рдоा 1 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1967 - 30 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 1972
4. рдбॉреж рдирдЧेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣ 1 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1972 - 6 рдлрд░рд╡рд░ी, 1973
5. рдЯीреж рд╕्рд╡ाрдоीрдиाрдерди 7 рдлрд░рд╡рд░ी, 1973 - 17 рдЬूрди, 1977
6. рдПрд╕режрдПрд▓реж рд╢рдХрдзрд░ 18 рдЬूрди, 1977 - 17 рдЬूрди, 1982
7. рдЖрд░режрдХेреж рдд्рд░िрд╡ेрджी 18 рдЬूрди, 1982 - 31 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1985
8. рдЖрд░режрд╡ीрежрдПрд╕реж рдкेрд░िрд╢ाрд╕्рдд्рд░ी 1 рдЬрдирд╡рд░ी, 1986 - 25 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1990
9. рд╢्рд░ीрдорддी рд╡ीрежрдПрд╕реж рд░рдоाрджेрд╡ी 26 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1990 - 11 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1990
10. рдЯीрежрдПрдиреж рд╢ेрд╖рди 12 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1990 - 11 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1996
11. рдПрдорежрдПрд╕реж рдЧिрд▓ 12 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1996 - 13 рдЬूрди, 2001
12. рдЬेрежрдПрдореж рд▓िंрдЧрджोрд╣ 14 рдЬूрди, 2001 - 7 рдлрд░рд╡рд░ी, 2004
13. рдЯीрежрдПрд╕реж рдХृрд╖्рдгाрдоूрд░्рддि 8 рдлрд░рд╡рд░ी, 2004 - 15 рдордИ, 2005
14. рдмीрежрдмीреж рдЯंрдбрди 16 рдордИ, 2005 - 29 рдЬूрди, 2006
15. рдПрдиреж рдЧोрдкाрд▓рд╕्рд╡ाрдоी 30 рдЬूрди, 2006 - 20 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2009
16. рдирд╡ीрди рдЪाрд╡рд▓ा 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2009 - 29 рдЬुрд▓ाрдИ, 2010
17. рдПрд╕режрд╡ाрдИреж рдХुрд░ैрд╢ी 30 рдЬुрд▓ाрдИ, 2010 - 10 рдЬूрди, 2012
18. рд╡ीрежрдПрд╕реж рд╕ंрдкрдд 11 рдЬूрди, 2012 - 15 рдЬрдирд╡рд░ी, 2015
19. рд╣рд░िрд╢ंрдХрд░ рдм्рд░рд╣्рдоा 16 рдЬрдирд╡рд░ी, 2015 - 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2015
20. рдирд╕ीрдо рдЬैрджी 19 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2015 - 5 рдЬुрд▓ाрдИ, 2017
21. рдЕрдЪрд▓ рдХुрдоाрд░ рдЬ्рдпोрддि 6 рдЬुрд▓ाрдИ, 2017 - 22 рдЬрдирд╡рд░ी, 2018
22. рдУрдо рдк्рд░рдХाрд╢ рд░ाрд╡рдд 23 рдЬрдирд╡рд░ी, 2018 - 1 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 2018
23. рд╕ुрдиीрд▓ рдЕрд░ोрдб़ा 2 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 2018 - 12 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2021
24. рд╕ुрд╢ीрд▓ рдЪрди्рдж्рд░ा 13 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2021 - 14 рдордИ, 2022
25. рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ 15 рдордИ, 2022 - 18 рдлрд░рд╡рд░ी, 2025
26. рдЬ्рдЮाрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ 19 рдлрд░рд╡рд░ी, 2025 - рдЕрдм рддрдХ

Chief Election Commissioner of India
Chief Election Commissioner of India



Last Update:-19/06/2025

Friday, 18 August 2023

Chief Justice of India

рдХ्рд░реж рдиाрдо рдкрдж рдЕрд╡рдзि
1. рд╣рд░िрд▓ाрд▓ рдЬेреж рдХाрдиिрдпा 26 рдЬрдирд╡рд░ी, 1947 - 6 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1951
2. рдПрдореж рдкंрддрдЬрд▓ि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी 7 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1951 - 3 рдЬрдирд╡рд░ी, 1954
3. рдоेрд╣рд░ рдЪंрдж рдорд╣ाрдЬрди 4 рдЬрдирд╡рд░ी, 1954 - 22 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1954
4. рдмीреж рдХेреж рдоुрдЦрд░्рдЬी 23 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1954 - 31 рдЬрдирд╡рд░ी, 1956
5. рдПрд╕режрдЖрд░реж рджाрд╕ 1 рдлрд░рд╡рд░ी, 1956 - 30 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 1959
6. рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рд╕िрди्рд╣ा 1 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1959 - 31 рдЬрдирд╡рд░ी, 1964
7. рдкीрежрдмीреж рдЧрдЬेंрдж्рд░рдЧрдбрдХрд░ 1 рдлрд░рд╡рд░ी, 1964 - 15 рдоाрд░्рдЪ, 1966
8. рдПрежрдХेреж рд╕рд░рдХाрд░ 16 рдоाрд░्рдЪ, 1966 - 29 рдЬूрди, 1966
9. рдХेреж рд╕ुрдм्рдмाрд░ाрд╡ 30 рдЬूрди, 1966 - 11 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1967
10. рдХेреж рдПрдиреж рд╡ांрдЪू 12 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1967 - 24 рдлрд░рд╡рд░ी, 1968
11. рдПрдореж рд╣िрджाрдпрддुрд▓्рд▓ाрд╣ 25 рдлрд░рд╡рд░ी, 1968 - 16 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1970
12. рдЬेрежрд╕ीреж рд╢ाрд╣ 17 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1970 - 21 рдЬрдирд╡рд░ी, 1971
13. рдПрд╕режрдПрдореж рд╕ीрдХрд░ी 22 рдЬрдирд╡рд░ी, 1971 - 25 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1973
14. рдПрежрдПрдиреж рд░े 26 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1973 - 28 рдЬрдирд╡рд░ी, 1977
15. рдПрдорежрдПрдЪреж рдмेрдЧ 29 рдЬрдирд╡рд░ी, 1977 - 21 рдлрд░рд╡рд░ी, 1978
16. рд╡ाрдИрежрд╡ीреж рдЪंрдж्рд░рдЪूрдб़ 22 рдлрд░рд╡рд░ी, 1978 - 11 рдЬुрд▓ाрдИ, 1985
17. рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓рдЪंрдж्рд░ рдирдЯрд╡рд░рд▓ाрд▓ рднрдЧрд╡рддी 12 рдЬुрд▓ाрдИ, 1985 - 20 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1986
18. рд░рдШुрдирди्рджрди рд╕्рд╡рд░ूрдк рдкाрдардХ 21 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1986 - 18 рдЬूрди, 1989
19. рдИрежрдПрд╕реж рд╡ेंрдХрдЯрд░рдоैрдпा 19 рдЬूрди, 1989 - 2 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1989
20. рдПрд╕реж рдоुрдЦрд░्рдЬी 18 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1989 - 25 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 1990
21. рд░ंрдЧрдиाрде рдоिрд╢्рд░ 25 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 1990 - 24 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1991
22. рдХेрежрдПрдиреж рд╕िंрд╣ 25 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1991 - 12 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1991
23. рдПрдорежрдПрдЪреж рдХाрдиिрдпा 13 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 1991 - 17 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1992
24. рдПрд▓режрдПрдореж рд╢рд░्рдоा 18 рдирд╡рдо्рдмрд░, 1992 - 11 рдлрд░рд╡рд░ी, 1993
25. рдПрдорежрдПрдиреж рд╡ेंрдХрдЯрдЪрд▓ैрдпा 12 рдлрд░рд╡рд░ी, 1993 - 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1994
26. рдПрежрдПрдореж рдЕрд╣рдорджी 25 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1994 - 24 рдоाрд░्рдЪ, 1997
27. рдЬेрежрдПрд╕реж рд╡рд░्рдоा 25 рдоाрд░्рдЪ, 1997 - 17 рдЬрдирд╡рд░ी, 1998
28. рдПрдорежрдПрдореж рдкंрдЫी 18 рдЬрдирд╡рд░ी, 1998 - 9 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1998
29. рдПрежрдПрд╕реж рдЖрдирди्рдж 10 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 1998 - 31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2001
30. рдПрд╕режрдкीреж рднрд░ुрдЪा 1 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2001 - 5 рдордИ, 2002
31. рдмीрежрдПрдиреж рдХृрдкाрд▓ 6 рдордИ, 2002 - 7 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2002
32. рдЬीрежрдмीреж рдкрдЯрдиाрдпрдХ 8 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2002 - 18 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 2002
33. рд╡ीрежрдПрдиреж рдЦрд░े 19 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 2002 - 1 рдордИ, 2004
34. рдПрд╕режрд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдмाрдмू 2 рдордИ, 2004 - 31 рдордИ, 2004
35. рдЖрд░режрд╕ीреж рд▓ाрд╣ोрдЯी 1 рдЬूрди, 2004 - 31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2005
36. рд╡ाрдИреж рдХेреж рд╕рдм्рдмрд░рд╡ाрд▓ 1 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2005 - 13 рдЬрдирд╡рд░ी, 2007
37. рдХेрежрдЬीреж рдмाрд▓ाрдХृрд╖्рдгрдирди 14 рдЬрдирд╡рд░ी, 2007 - 11 рдордИ, 2010
38. рдПрд╕режрдПрдЪреж рдХрдкाрдб़िрдпा 12 рдордИ, 2010 - 28 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 2012
39. рдЕрд▓्рддрдорд╢ рдХрдмीрд░ 29 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 2012 - 18 рдЬुрд▓ाрдИ, 2013
40. рдкीреж рд╕рджाрд╢िрд╡рдо 19 рдЬुрд▓ाрдИ, 2013 - 26 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2014
41. рдЖрд░режрдПрдореж рд▓ोреЭा 27 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2014 - 27 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 2014
42. рдПрдЪрежрдПрд▓реж рджрдд्рддू 28 рд╕िрддрдо्рдмрд░, 2014 - 2 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 2015
43. рдЯीрежрдПрд╕реж рдаाрдХुрд░ 3 рджिрд╕рдо्рдмрд░, 2015 - 3 рдЬрдирд╡рд░ी, 2017
44. рдЬेрежрдПрд╕реж рдЦрдЯ्рдЯрд░ 4 рдЬрдирд╡рд░ी, 2017 - 27 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2017
45. рджीрдкрдХ рдоिрд╢्рд░ा 28 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2017 - 2 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2018
46. рд░ंрдЬрди рдЧोрдЧोрдИ 3 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2018 - 17 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2019
47. рд╢рд░рдж рдЕрд░рд╡िрди्рдж рдмोрдмрдб़े 18 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2019 - 23 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2021
48. рдПрдирежрд╡ीреж рд░рдордг 24 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2021 - 26 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2022
49. рдЙрджрдп рдЙрдоेрд╢ рд▓рд▓िрдд 27 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2022 - 8 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2022
50. рдзрдирдЮ्рдЬрдп рдпрд╢рд╡ंрдд рдЪंрдж्рд░рдЪूрдб़ 9 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2022 - 10 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2024
51. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЦрди्рдиा 11 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2024 - 13 рдордИ 2025
52. рднूрд╖рдг рд░ाрдордХृрд╖्рдг рдЧрд╡рдИ 14 рдордИ 2025 - рдЕрдм рддрдХ

Chief Justice of India
Chief Justice of India



Last Update:-19/06/2025

Thursday, 20 July 2023

National symbols of India

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрд╣्рди

  • рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрд╣्рди рд╕ाрд░рдиाрде рд╕्рдеिрдд рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕िंрд╣- рд╕्рддрдо्рдн рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдХी рдЕрдиुрдХृрддि рд╣ै।
  • рд╕ाрд░рдиाрде рд╕्рдеिрдд рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕िंрд╣-рд╕्рддрдо्рдн рдоें рдЪाрд░ рд╢ेрд░ рдЦुрд▓े рдоुрдЦ рдХрд░рдХे рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рдУрд░ рдкीрда рдХрд░рдХे рджृрд╖्рдЯिрдЧोрдЪрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрд╣्рди рдоें рд╕िрд░्рдл рддीрди рд╣ी рд╢ेрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдиीрдЪे рдХी рдкрдЯ्рдЯी рдХे рдордз्рдп рдоें рдЙрднрд░ी рд╣ुрдИ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдоें рдЪрдХ्рд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рджाрдИं рдУрд░ рдПрдХ рд╕ांрдб़ рдФрд░ рдмाрдИं рдУрд░ рдПрдХ рдШोрдб़ा рд╣ै। рджाрдПँ рддрдеा рдмाрдПँ рдЫोрд░ों рдкрд░ рдЕрди्рдп рдЪрдХ्рд░ों рдХे рдХिрдиाрд░े рджृрд╖्рдЯिрдЧрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрд╣्рди рдХे рджो рднाрдЧ рд╣ैं - рд╢ीрд░्рд╖ рдФрд░ рдЖрдзाрд░।
  • рд╢ीрд░्рд╖ рдкрд░ рд╢ेрд░ рдХो рджिрдЦрд▓ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рд╕ाрд╣рд╕ рд╡ рд╢рдХ्рддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
  • рдЖрдзाрд░ рднाрдЧ рдоें рдПрдХ рдзрд░्рдо-рдЪрдХ्рд░ рд╣ै। рдЪрдХ्рд░ рдХे рджाрдИं рдУрд░ рдПрдХ рдмैрд▓ рд╣ै, рдЬो рдХрдаिрди рдкрд░िрд╢्рд░рдо рд╡ рд╕्рдлूрд░्рддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рддрдеा рдмाрдИं рдУрд░ рдПрдХ рдШोрдб़ा рд╣ै, рдЬो рддाрдХрдд рд╡ рдЧрддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
  • рдЖрдзाрд░ рдХे рдмीрдЪ рдоें рджेрд╡рдиाрдЧрд░ी рд▓िрдкि рдоें 'рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे' рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рдоुрдг्рдбрдХोрдкрдиिрд╖рдж् рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
  • рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрд╣्рди рдХो 26 рдЬрдирд╡рд░ी, 1950 рдХो рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा।
  • рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрд╣्рди рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕рд░рдХाрд░ी рдХाрдЧрдЬों, рдиोрдЯों, рд╕िрдХ्рдХों рддрдеा рдоोрд╣рд░ों рдкрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ
  • рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ (рддिрд░ंрдЧा) рдХा рдк्рд░ाрд░ूрдк 22 рдЬुрд▓ाрдИ, 1947 рдХो рдЕрдкрдиाрдпा рдеा।
  • рдз्рд╡рдЬ рдоें рд╕рдоाрди рдЕрдиुрдкाрдд рд╡ाрд▓ी рддीрди рдЖрдб़ी рдкрдЯ्рдЯिрдпाँ рд╣ैं, рдЬो рдХेрд╕рд░िрдпा, рд╕рдлेрдж рд╡ рд╣рд░े рд░ंрдЧ рдХी рд╣ैं।
  • рдз्рд╡рдЬ рдХे рдКрдкрд░ рдЧрд╣рд░ा рдХेрд╕рд░िрдпा рд░ंрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдЬाрдЧृрддि, рд╢ौрд░्рдп рддрдеा рдд्рдпाрдЧ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдмीрдЪ рдоें рд╕рдлेрдж рд░ंрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рд╕рдд्рдп рдПрд╡ं рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рддрдеा рд╕рдмрд╕े рдиीрдЪे рдЧрд╣рд░ा рд╣рд░ा рд░ंрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдЬीрд╡рди рдПрд╡ं рд╕рдоृрдж्рдзि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
  • рдз्рд╡рдЬ рдХे рдмीрдЪ рдоें рд╕рдлेрдж рд░ंрдЧ рд╡ाрд▓ी рдкрдЯ्рдЯी рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЧрд╣рд░े рдиीрд▓े рд░ंрдЧ рдХा 24 рддीрд▓िрдпों рд╡ाрд▓ा рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рд╣ै, рдЬो рдзрд░्рдо рддрдеा рдИрдоाрдирджाрд░ी рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдХрд░ рджेрд╢ рдХो рдЙрди्рдирддि рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।
  • рдз्рд╡рдЬ рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ рддрдеा рдЪौрдб़ाрдИ рдХा рдЕрдиुрдкाрдд 3:2 рд╣ै।
  • рдз्рд╡рдЬ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╡ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдПрдХ рд╕ंрд╣िрддा рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпрдоिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

National symbols of India
National symbols of India


Update Soon...

Saturday, 15 April 2023

Social Structure and its Features

рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ाрде рдкाँрд╡, рдиाрдХ, рдХाрди, рдЖँрдЦ рдПрд╡ं рдоुँрд╣ рдЖрджि рдХрдИ рдЕंрдЧों рдЕрдерд╡ा рдЗрдХाрдЗрдпों рд╕े рдоिрд▓рдХрди рдмрдиी рд╣ोрддी рд╣ै। рдаीрдХ рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рднी рд╣ोрддी рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рднौрддिрдХ рд╡рд╕्рддु рдХी рдПрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдХрдИ рдЗрдХाрдЗрдпों рдпा рддрдд्рд╡ों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдмрдиी рд╣ोрддी рд╣ै। рдпे рдЗрдХाрдЗрдпों рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рд╕рдо्рдмрди्рдзिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрдИ рдЕंрдЧों рдЕрдерд╡ा рдЗрдХाрдЗрдпों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрди рдЗрдХाрдЗрдпों рдоें рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╕्рдеाрдпी рдПрд╡ं рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╕рдо्рдмрди्рдз рдкाрдпे рдЬाрддे рд╣ैं। рдпे рдЕंрдЧ рдЕрдерд╡ा рдЗрдХाрдЗрдпाँ рд╕्рдеिрд░ рд░рд╣рддी рд╣ैं। рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рд╕рдо्рдмрди्рдз рдмाрд╣рд░ рдХी рдЖрдХृрддि рд╡ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЖрди्рддрд░िрдХ рд░рдЪрдиा рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╢рд░ीрд░ рдпा рднौрддिрдХ рд╡рд╕्рддु рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХी рднी рдПрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рднी рд╢рд░ीрд░ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рдХрдИ рдЗрдХाрдЗрдпों, рдЬैрд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рд╕ंрдШों, рдк्рд░рддिрдоाрдиों, рдоूрд▓्рдпों рдПрд╡ं рдкрджों рдЖрджि рд╕े рдмрдиी рд╣ोрддी рд╣ै।


рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдЕрд░्рде рд╡ рдкрд░िрднाрд╖ाрдпें рд╡िрднिрди्рди рд╕рдоाрдЬрд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдиे рдЬो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдкрд░िрднाрд╖ाрдпें рджी рд╣ैं, рдЙрдирдоें рд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдиिрдо्рди рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं-


1. рдоैрдХाрдЗрд╡рд░ рдПрд╡ं рдкेрдЬ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ “рд╕рдоूрд╣ो рдХे рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдЬрдЯिрд▓ рдк्рд░рддिрдоाрдиों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै।"


2. рдордЬूрдорджाрд░ рдПрд╡ं рдорджाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддीрдп рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд╕्рдеाрдпी рдкрдХ्рд╖ों рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдмрдирддी рд╣ै।"


3. рдЯाрд▓ рдХॉрдЯ рдкाрд░рд╕рди्рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рдПрдЬेрди्рд╕िрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрдоाрдиों рддрде рд╕ाрде рд╣ी рд╕рдоूрд╣ рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕рджрд╕्рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпे рдЧрдпे рдкрджों рддрдеा рдХाрд░्рдпों рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХ्рд░рдордмрдж्рдзрддा рдХो рдХрд╣рддे рд╣ैं।'


4. рдХाрд░्рд▓ рдоाрдирд╣ीрдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдХ्рд░िрдпा рдХрд░рддी рд╣ुрдИ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рдХा рдЬाрд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдФрд░ рдЪिрди्рддрди рдХी рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХा рдЬрди्рдо рд╣ोрддा рд╣ै।'


5. рдЬिрди्рд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдЕрд░्рдеाрдд् рд╕рдоूрд╣ों, рд╕рдоिрддिрдпों рддрдеा рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдк्рд░рдХाрд░ рдПрд╡ं рдЗрди рд╕рдмрдХे рд╕ंрдХुрд▓ рдЬिрд╕рд╕े рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै, рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ैं। "


6. рдПрдЪ. рдПрдо. рдЬोрдирд╕рди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЙрд╕рдХे рдЕंрдЧों рдХे рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рд╕्рдеाрдпी рдЕрди्рддрд░्рд╕рдо्рдмрди्рдзों рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд╕्рд╡рдпं 'рдЕंрдЧ' рд╢рдм्рдж рд╕े рд╣ी рдХुрдЫ рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡ рдХे рдЕंрдЧ рдХा рдЬ्рдЮाрдкрди рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХ्рдпोंрдХि рд▓ोрдЧों рдХे рдЕрди्рддрд░्рд╕рдо्рдмрди्рдзिрдд рдХृрдд्рдпों рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЗрд╕рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рднी рдЗрди рдХृрдд्рдпों рдоें рдкाрдпी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдиिрдпрдоिрддрддा рдпा рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдХे рдЕंрд╢ों рдоें рдвूँрдвी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП।"


7. рдм्рд░ाрдЙрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдЕंрдЧ рдпा рднाрдЧ рдордиुрд╖्рдп рд╣ी рд╣ै, рдФрд░ рд╕्рд╡рдпं рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕ंрд╕्рдеा рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдФрд░ рдиिрдпрдоिрдд рд╕ंрдмंрдзों рдоें рд▓рдЧे рд╣ुрдП рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХी рдПрдХ рдХ्рд░рдордмрдж्рдзрддा рд╣ै।"

рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдкрд░िрднाрд╖ाрдУं рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╡िрднिрди्рди рдЗрдХाрдЗрдпों, рд╕рдоूрд╣ों, рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рд╕рдоिрддिрдпों рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдо्рдмрди्рдзों рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдПрдХ рдк्рд░рддिрдоाрд░्рд╡рдирдд рдПрд╡ं рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рдвाँрдЪा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЕрдкेрдХ्рд╖рддрдпा рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै। рдЬिрд╕рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЕрдкрд╡ाрджрд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддे рд╣ैं। 


рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ (Characteristics of Social Structure)


рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдЗрд╕рдХी рдХुрдЫ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиिрдо्рдиांрдХिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै- 


1. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдПрдХ рдХ्рд░рдордмрдж्рдзрддा рд╣ै : рдЗрд╕рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЬिрди рдЗрдХाрдЗрдпों 8 рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡े рдПрдХ рдХ्рд░рдордмрдж्рдзрддा рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ी рдХ्рд░рдордмрдж्рдзрддा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рддिрдоाрди рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддी рд╣ै।


2. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рд╕्рдеाрдпी рд╣ोрддी рд╣ै : рдЗрд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЬॉрди्рд╕рди рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЬिрди рд╕рдоूрд╣ों рддрдеा рд╕ंрдШों рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै, рдЙрдирдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╕्рдеाрдпी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдпрджि рдХрд░्рддा рдпा рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рд╕рджрд╕्рдп рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрдп рддो рднी рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рдХोрдИ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा।


3. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдЕрдиेрдХ рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं: рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрднिрди्рди рдЗрдХाрдЗрдпों рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдЙрдирдХी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рд░ाрдЬ्рдп, рд╕рд░рдХाрд░, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рддрдеा рджрдмाрд╡ рд╕рдоूрд╣ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рд╣ैं। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдкंрдЪाрдпрдд, рдпुрд╡ाрдЧृрд╣ рддрдеा рдиाрддेрджाрд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рд╣ैं। рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиे рдоें рдмрд╣ुрдд-рд╕ी рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं, рдк्рд░рдеाрдУं рддрдеा рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै рддрдеा рдЗрди рд╕рднी рдХी рдЕрдкрдиी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕рднी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рдоिрд▓рдХрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддी рд╣ै।


4. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЧ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं: рдпрджि рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдЙрджाрд╣рд░рдгों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рджेрдЦा рдЬाрдпे рддो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдиाрддेрджाрд░ी рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдордиोрд░ंрдЬрдиाрдд्рдордХ рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдзрд░्рдо, рд╕рд░рдХाрд░, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рддрдеा рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╕рдоाрди рдпोрдЧрджाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рднी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд░рд╣рдХрд░ рдХिрд╕ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдЙрдкрдпोрдЧी рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдмрдиाрддी рд╣ैं।


5. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै : рдЗрд╕рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХे рдЕрдиेрдХ рддрд░ीрдХे, рдЬрдирд░ीрддिрдпाँ, рдк्рд░рдеाрдПँ, рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдПँ рддрдеा рдк्рд░рддीрдХ рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдХिрд╕ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ोрдЧी। рд╡िрднिрди्рди рд╕рдоाрдЬों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоूрд▓्рдп рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рднिрди्рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рдЙрдирдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЕрди्рддрд░ рджिрдЦाрдпी рджेрддा рд╣ै।


6. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЕंрдЧ рдХे рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдк्рд░рдХाрд░्рдп рд╣ोрддे рд╣ैं: рдЗрди рдк्рд░рдХाрд░्рдпों рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоूрд▓्рдпों рддрдеा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрдоाрдиों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрди рдоूрд▓्рдпों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдоाрдиों рдоें рд╕ाрдзाрд░рдгрддрдпा рдХोрдИ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рднी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдк्рд░рдХृрддि рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдеाрдпी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।


7. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЕрдоूрд░्рдд рд╣ोрддी рд╣ै : рдкाрд░рд╕рди्рд╕ рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХोрдИ рд╡рд╕्рддु рдЕрдерд╡ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХा рд╕ंрдЧрдарди рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЕрдиेрдХ рдЗрдХाрдЗрдпों рдХी рдХाрд░्рдпрд╡िрдзिрдпों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХा рдПрдХ рдк्рд░рддिрдоाрди рд╣ै। рдоैрдХाрдЗрд╡рд░ рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣рдо рд╕рдоाрдЬ рдХो рджेрдЦ рдирд╣ीं рд╕рдХрддे, рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рднी рдПрдХ рдЕрдоूрд░्рдд рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдд्рдп рд╣ै рдХि рдкрд░िрд╡ाрд░, рдЧाँрд╡, рдЬाрддि, рд╡рд░्рдЧ, рд░ाрдЬ्рдп рддрдеा рд╡िрднिрди्рди рд╕рдоिрддिрдпाँ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрднिрди्рди рдЗрдХाрдЗрдпाँ рд╣ैं рдХिрди्рддु рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рдЗрди рдЗрдХाрдЗрдпों рдХे рдмाрд╣рд░ी рд░ूрдк рд╕े рди рд╣ोрдХрд░ рдЙрд╕ рдХ्рд░рдордмрдж्рдзрддा рд╕े рд╣ै рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рддिрдоाрди рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдЕрдоूрд░्рдд рд╣ोрддी рд╣ै।


8. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╕рджैрд╡ рд╕ंрдЧрдарди рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддा : рдпрд╣ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрдЧрдарди рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрддी рд╣ै рдкрд░рди्рддु рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рдХुрдЫ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдерд╡ा рдЗрдХाрдЗрдпाँ рднी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं рдЬिрдирдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиिрдпрдоों рдХे рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рд╣ो। рдЗрд╕े рдорд░्рдЯрди рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиिрдпрдорд╣ीрдирддा' рдХрд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рд╕ंрдмंрдз рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдХी рджрд╢ा рд╕े рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдоें рдЙрди рд╕рднी рджрд╢ाрдУं рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рд╕ंрдЧрдарди рдФрд░ рд╡िрдШрдЯрди рдХे рддрдд्рд╡ों рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрддी рд╣ैं।


9. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕्рдеाрдиीрдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै : рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें, рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЙрд╕рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬрдм рдХрднी рдЗрди рджрд╢ाрдУं рдЕрдерд╡ा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ोрддा рд╣ै, рддрдм рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдЙрдк-рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдоें рднी рдХुрдЫ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдпрдж्рдпрдкि рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдХोрдИ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा।


рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рдПрдХ рд╡ाрд╣्рдп рд░ूрдк рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдмрд╣ुрдд-рд╕े рд╕рдоूрд╣ों, рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рд╕рдоिрддिрдпों рддрдеा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрди рд╕рднी рдЗрдХाрдЗрдпों рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рднी рдХрд╣ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


Social Structure and its Features
Social Structure and its Features


Friday, 15 July 2022

Chinese Revolution of 1911

 1911 рдХी рдЪीрдиी рдХ्рд░ांрддि 


рдЪीрди рдоें рдоंрдЪूрд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╕рддрд░рд╣рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд╣ुрдИ рдеी рдФрд░ 1911 рдИреж рддрдХ рдЪीрди рдкрд░ рдЗрд╕ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рди рдЪрд▓рддा рд░рд╣ा। рдЗрд╕ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЪीрди рдПрдХ рд╕рдоृрдж्рдз рджेрд╢ рдеा। рдкрд░ंрддु рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рдЙрдд्рддрд░рдХाрд▓ीрди рд╢ाрд╕рди рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЪीрди рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдмрд╣ुрдд рдЦрд░ाрдм рд╣ो рдЧрдИ। рдлрд▓рддः рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдЪीрди рд╡िрджेрд╢ी рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрдж рдХा рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рд╢िрдХाрд░ рд╣ो рдЧрдпा। рдХुрд╢ाрд╕рди рдиिрд░्рдзрдирддा рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ी рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдЪीрди рдХे рд▓ोрдЧ рдПрдХрджрдо рддंрдЧ рд╣ो рдЧрдП। рдЗрд╕рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдЙрдирдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд╡рдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рдХрдИ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рджрд▓ рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧे। 1911 рдИреж рдоें рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдоंрдЪू рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдПрдХ рднрдпंрдХрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕े 1911 рдИреж рдХी рдЪीрдиी рдХ्рд░ांрддि рдХрд╣рддे рдеे। рдЗрд╕ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдиे рдЪीрди рд╕े рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рддрдеा рд╡рд╣ाँ рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।


1911 рдИреж рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХे рдХाрд░рдг- 1911 рдИреж рдХे рдЪीрди рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░рдг рдеे- 1. рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рджुрд░्рдмрд▓рддा- рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЕंрддिрдо рдЪрд░рдг рдоें рдЪीрди рдХी рдХ्рд░ांрддि рдмрд╣ुрдд рдЦрд░ाрдм рд╣ो рдЧрдИ рдеी। рдЦेрддी рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ-рдзंрдзे рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдпे рдеे। рдЧрд░ीрдмी рддрдеा рдмेрдХाрд░ी рдмрдв़ рд░рд╣ी рдеीं। рд╢ाрд╕рди рдоें рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдлैрд▓ рд░рд╣ा рдеा। рдЪीрди рдкрд░ рдпूрд░ोрдк рдХे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрджी рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рд╡िрджेрд╢िрдпों рдХो рдЪीрди рдоें рд╣рд░ рддрд░рд╣ рдХी рдиाрдЬाрдпрдЬ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдоिрд▓ рд░рд╣ी рдеीं। рдЗрд╕рд╕े рдЪीрдиी рдЬрдирддा рдХा рд╢ोрд╖рдг рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рдЗрди рд╕рдмрдХे рд▓िрдП рдЪीрди рдХी рдЬрдирддा рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХो рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдоाрдирддी рдеी।


2. рдЖрд░्рдеिрдХ рджुрд░्рджрд╢ा - рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЦेрддी рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ-рдзंрдзों рдХे рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЪीрди рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рджिрди-рдк्рд░рддिрджिрди рдЦрд░ाрдм рд╣ोрддी рдЬा рд░рд╣ी рдеी। рдПрдХ рдУрд░ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЕрддि рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рд╕े рд╡ृрдж्рдзि рд╣ो рд░рд╣ी рдеी рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЙрдж्рдпोрдЧ-рдзंрдзों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдЙрди्рдирддि рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЪीрдиी рдЬрдирддा рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рдк्рд░рддि рдмрдб़ा рдХ्рд╖ोрдн рдеा।


3. рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рдЬрдЧрдд рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ (рдмौрдж्рдзिрдХ рдЬाрдЧрд░рдг ) - рдмीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ों рдХे рд╕ाрде рдЪीрди рдХा рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдЖ। рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдмрд╣ुрдд-рд╕े рдЪीрдиी рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдпूрд░ोрдк рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдЧрдП। рд╡рд╣ाँ рдЙрди्рд╣ें рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рд╕ाрд╣िрдд्рдпों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा। рдЬрдм рдпे рдпुрд╡рдХ рд╕्рд╡рджेрд╢ рд▓ौрдЯे рддो рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХी рддुрд▓рдиा рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ों рдХे рд╕ाрде рдХрд░рдиे рд▓рдЧे рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ों рдХे рд╕рдоाрди рдЪीрди рдХो рдЙрди्рдирдд рдмрдиाрдиे рдХा рд╕्рд╡рдк्рди рджेрдЦрдиे рд▓рдЧे। рдЙрди्рд╣ें рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рдиिрд░ंрдХुрд╢ рд╢ाрд╕рди рд╕े рдмрдб़ी рдШृрдгा рд╣ो рдЧрдИ। рд╡े рдЙрд╕рдХा рдЕंрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпрдЧ्рд░ рд╣ो рдЙрдаे।


4. рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рддрдеा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдк्рд░рдХोрдк - рдЪीрди рдХी рдЖрдмाрджी рдмрдб़ी рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╢्рд░ी рдкрд░, рд╡рд╣ाँ рдЦाрдж्рдпाрди्рди рдХी рдХрдоी рдеी। рд╢ाрд╕рди рдХा рдЗрд╕ рдУрд░ рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рдеा। рдлिрд░ рджुрд░्рднिрдХ्рд╖, рдорд╣ाрдоाрд░ी, рдпाрд╣ рдЖрджि рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдк्рд░рдХोрдкों рдХे рдХाрд░рдг рд▓ोрдЧ рд╡ाрд╣ рдеे। 1910-11 рдоें рдЪीрди рдХी рдХрдИ рдирджिрдпों рдоें рднрдпंрдХрд░ рдмाрдж рдЖрдИ рдЗрд╕рд╕े рдЦेрддी рдирд╖्рдЯ рд╣ुрдИ рд╣ो, рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧ рдмेрдШрд░ рд╣ो рдЧрдП рддрдеा рднूрдЦों рдорд░рдиे рд▓рдЧे। рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рдХोрдИ рдорджрдж рдирд╣ीं рдоिрд▓ी। 


5. рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдХा рдпोрдЧрджाрди - рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдХो 1911 рдИреж рдХी 'рдХ्рд░ांрддि рдХा рдЬрдирдХ' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдЪीрди рдХी рджुрд░्рджрд╢ा рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдХाрд░рдг рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХो рд╣ी рдоाрдирддे рдеे। рдЕрддः, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЪीрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рддुंрдЧ-рд╕ँрдЧ рд╣ुрдИ рдиाрдордХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдХा рд╕ंрдЧрдарди рдХिрдпा। рдЗрд╕ी рджрд▓ рдиे рдХ्рд░ांрддि рдХा рд╕ूрдд्рд░рдкाрдд рдХрд░ рдоंрдЪू-рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХा рдЕंрдд рдХिрдпा।


6. рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдпोрдЬрдиा рдХी рдЕрд╕्рд╡ीрдХृрддि ( рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рдХाрд░рдг) - рдЪीрди рдоें рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рдмрдб़ी рддेрдЬी рд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा। 1921 рдИреж рдоें рдЪीрди рдХे рдзрдиीрдоाрдиी рд▓ोрдЧों рдиे рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ-рд╕ंрдмंрдзी рдПрдХ рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдпोрдЬрдиा рдоंрдЪू рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी। рдкрд░, рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЙрдирдХी рдпोрдЬрдиा рдЕрд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХрд░ рджी рдФрд░ рдмрджрд▓े рдоें рдПрдХ рд╡िрджेрд╢ी рдпोрдЬрдиा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд▓ी। рдЗрд╕рд╕े рд╕ाрд░े рджेрд╢ рдоें рдЕрд╕ंрддोрд╖ рдХी рдЬ्рд╡ाрд▓ा рднрдб़рдХ рдЙрдаी।


рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рд╕рднी рдХाрд░рдгों рдХो рд▓ेрдХрд░ 1911 рдИреж рдоें рдЪीрди рдоें рдПрдХ рдорд╣ाрди рдХ्рд░ांрддि рд╣ो рдЧрдИ। рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рд╣ँрдХाрдК рдХे рд╕ैрдиिрдХों рдиे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рджिрдпा। рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ी рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рдЖрдЧ рд╕ाрд░े рджेрд╢ рдоें рдлैрд▓ рдЧрдИ। рдЗрд╕ рдХ्рд░ांрддि рдоें рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд 'рддुंрдЧ-рдоंрдЧ рд╣ुрдИ' рджрд▓ рдиे рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдк рд╕े рднाрдЧ рд▓िрдпा। рдЬрдм рд╕्рдеिрддि рдмрд╣ुрдд рдЧंрднीрд░ рд╣ो рдЧрдИ рддो рдоंрдЪू-рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдиे рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдд्рдпाрдЧ рджिрдпा рдФрд░ рдХ्рд░ांрддिрдХрд░рдпों рдиे рд░ाрдЬрддंрдд्рд░ рдХा рдЕंрдд рдХрд░ рдЪीрди рдоें рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी। рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдХो рдЗрд╕ рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рдзाрди рдмрдиाрдпा рдЧрдпा।


рдХ्рд░ांрддि рдХी рдЕрд╕рдлрд▓рддा - рдпрдж्рдпрдкि 1911 рдИреж рдХी рдХ्рд░ांрддि рдоें рджो рд╣рдЬाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиे рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХा рдЕंрдд рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЧрдгрддंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ рддрдеाрдкि рдХ्рд░ांрддि рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдлрд▓ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХा। рдЪीрди рдоें рд╕рд╣ी рдЕрд░्рдеों рдоें рдк्рд░рдЬाрддंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХी।


рдХ्рд░ांрддि рдХी рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░рдг рдеे - (i) рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХा рдЕрднाрд╡ - рдоंрдЪू-рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рдЪीрди рдХрдИ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдмैрдаा рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрдирдХी рд╢ाрд╕рди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдеी। рд▓ोрдЧ рдЪीрди рдХो рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рджेрдЦрддे рдеे। рдЙрдирдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХा рдЕрднाрд╡ рдеा । 

(ii) рдЪीрди рдХी рд╕ाрдоंрддрд╡ाрджी рдкрдж्рдзрддि - рдЪीрди рдоें рдЕрдм рднी рд╕ाрдоंрддрд╡ाрджी рдХा рдмोрд▓рдмाрд▓ा рдеा। рдЪीрди рдХे рд╕ाрдоंрдд рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддे рдеे рдХि рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдХे рдк्рд░рдЬाрддंрдд्рд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ो। рд╡े рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддे рдеे рдХि рдЪीрди рдХी рд░ाрдЬрд╕рдд्рддा рдбॉреж рд╕рдирдпाрдд рд╕ेрди рдЬैрд╕े рдЙрдЧ्рд░рд╡ाрджी рд╡िрдЪाрд░рд╡ाрд▓े рдиेрддा рдХे рд╣ाрдеों рдоें рд░рд╣े। рдЕрддः, 1911 рдИреж рдХी рдХ्рд░ांрддि рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣ी।


Chinese Revolution of 1911
Chinese Revolution of 1911

End of Articles.... Thanks....

Friday, 20 May 2022

The rise of militarism in Japan

рдЬाрдкाрди рдоें рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХा рдЙрджрдп 


рдЬाрдкाрдиी рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж (1928-45 ) - рдЬाрдкाрди рдоें рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХा рдЙрдЧ्рд░рд╡ाрджी рдЪрд░рдг 1928 рдИреж рдХे рдмाрдж рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╕ाрдоंрддों рдХी рд╕рдоुрд░ाрдИ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдЬाрдкाрдиी рд╕ाрдоंрдд рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рд╕ेрд╡рдХ рдкाрд▓рддे рдеे। рдпрдж्рдпрдкि рдЬाрдкाрди рдоें рдоेрдИрдЬी-рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрди рдХे рдмाрдж рдЙрджाрд░рд╡ाрджी рдФрд░ рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рджрд▓-рдкрдж्рдзрддि рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рдеा рдХिंрддु рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмрдв़ рдирд╣ीं рдкाрдпा рдеा। рдЬाрдкाрди рдХी рдирдИ рд╢ाрд╕рди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдПрдХ рдХुрд▓ीрди рд╕рднा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕рдоें рд╕ेрдиा рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рднी рд╕्рдеाрди рджिрдП рдЧрдП рдеे। рдПрдХ рдиिрдо्рди рд╕рджрди, рдбाрдЗрдЯ (Diet) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ рдеी, рдкрд░ंрддु рдЗрд╕ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╕рджрди рдХो рдкूрд░्рдг рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢рдХ्рддि рдирд╣ीं рдк्рд░ाрдк्рдд рдеी। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╢рдХ्рддि рд░ाрдЬा рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд░िрдгी рдкрд░िрд╖рдж (Executive Council) рдоें рд░рдЦी рдЧрдИ рдеी। рдЗрд╕ рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдКрдкрд░ी рд╕рджрди рдХे рд▓िрдП рдЬाрддे рдеे। рдЗрд╕рдоें рдЕрдзिрдХрддрд░ рдЬेрдирд░ोрдЬ (Genros) рдиाрдордХ рдХुрд▓ीрди рд╣ी рд╣ोрддे рдеे। рдХाрд░्рдпрдХाрд░िрдгी рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╕рджрд╕्рдп рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ोрддे рдеे рди рдХि рдбाрдЗрдЯ (Diet) рдХे рдк्рд░рддि। рдЗрди्рд╣ें рдбाрдЗрдЯ рдХो рднंрдЧ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рдеा। рдбाрдЗрдЯ рдХाрдлी рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдеा। рд╕ेрдиा рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдмрдв़ाрдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рдХेрд╡рд▓ рд╡рд╣ी рд╕ंрд╕्рдеा рджे рд╕рдХрддी рдеी। 1925 рдИреж рддрдХ рдбाрдЗрдЯ рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЖрдзाрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдмрдв़ рдЧрдпा рдеा। рдЗрд╕ी рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЬाрдкाрди рдХे рд╕рднी рдмाрд▓िрдЧ рдкुрд░ूрд╖ों рдХो рдорддрджाрди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рджे рджिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЬрдирддा рдж्рд╡ाрд░ा рдЪुрдиे рдЧрдП рдиेрддा рдбाрдЗрдЯ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рд╣ोрддे рдеे। 


рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдиेрддाрдУं рдиे рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмрдв़ाрдиे рдХा рдЬрдм рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рддрдм рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдиे рдПрдХ рдЖрджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ेрдиाрдоंрдд्рд░ी рд╕рджैрд╡ рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ेрдиाрдкрддि рд╣ी рдЪुрдиा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕ рдЖрджेрд╢ рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЬाрдкाрдиी рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдоें рд╕ेрдиा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмрдв़ा рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рджрд▓ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рджेрд╢ рдоें рд╕ैрдиिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддी рдеी рдХिंрддु рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдРрд╕ा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рдеा। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╕ैрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдПрд╡ं рдКрдкрд░ी рд╕рджрди рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХा рдЖрджрд░ рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рдеा।


рд╡िрдХрд╕िрдд рдФрдж्рдпोрдЧिрдХीрдХрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рд╡ाрдордкंрдеी рдЖंрджोрд▓рди рдмрдв़рддे рдЬा рд░рд╣े рдеे। рд░ूрдв़िрд╡ाрджी рдФрд░ рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдЪाрд╣рддे рдеे рдХि рд╡ाрдкрдоंрдзी рдЖंрджोрд▓рди рдХो рдЬाрдкाрдиी рдоंрдд्рд░िрдоंрдд्рд░рд▓ рдж्рд╡ाрд░ा 'рдХोрдИ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдирд╣ीं рдоिрд▓े। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдРрд╕ा рдеा рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрджाрд░рд╡ाрджी рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рдеा। рдЬाрдкाрди рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдХाрд░рдг рдЙрджाрд░рд╡ाрджी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рд╡िрдХрд╕िрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдиे рд╣ी рдЬाрдкाрди рдоें рдкूँрдЬीрд╡ाрджी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдмрдиाрдпा। рдкूँрдЬीрд╡ाрдж рдХे рдХाрд░рдг рдЬाрдкाрди рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрджी рдПрд╡ं рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдпोрдЬрдиाрдПँ рдмрдиाрдиे рд▓рдЧा। рдЬाрдкाрдиी рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ोрддी рдЧрдИ। рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ो рдЧрдпा рдХि рдЬाрдкाрди рджूрд░ рддрдХ рдЕрдкрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦे рдФрд░ рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХो рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ों рдоें рдмрд╕ाрдП рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рдмрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ी рдпрд╣ рд╕ंрднрд╡ рдеा।


рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЕрд╕рдоाрди рд╕рдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рднी рдЬाрдкाрди рдоें рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╢рдХ्рддिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрд░ोрдкिрдд рд╕ंрдмंрдзों рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдеा рдХि рдЬाрдкाрди рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдФрд░ рд╕ैрдиिрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдмрдиे। рдХोрд░िрдпा, рдоंрдЪूрд░िрдпा рдФрд░ рдЪीрди рдоें рдЬाрдкाрди рдХी рд░ूрдЪि рдеी। рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдорд░िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЬाрдкाрди рдХे рд▓िрдП рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдеे। рдЗрд╕ीрд▓िрдП 1894 рд╕े 1905 рдИреж рддрдХ рдЬाрдкाрди рдиे рджो рдпुрдж्рдз рдХिрдП рдПрдХ рдЪीрди рд╕े рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЗрди рдпुрдж्рдзों рдоें рдоिрд▓ी рд╕рдлрд▓рддा рдоें рдЬाрдкाрдиी рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा। рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рд╣ी рдЬाрдкाрди 1909 рдИреж рддрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рдоंрдЪूрд░िрдпा, рд▓िрдЖрдпोрддुंрдЧ рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдк рдФрд░ рдХोрд░िрдпा рдкрд░ рдЖрдзिрдкрдд्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ा। рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рджौрд░ाрди рдоिрдд्рд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдЬाрдкाрди рдХी рдЧрддिрд╡िрдзि рд╕ुрджूрд░рдкूрд░्рд╡ рдоें рдмрдв़ी рд░рд╣ी। рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░, рдЬाрдкाрди рдЬрд░्рдорди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рд╣рдеिрдпाрдиे рдоें рд▓рдЧा рд░рд╣ा।


рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдЬाрдкाрди рдХा рд╕ैрди्рдп рдмрд▓ рдХुрдЫ рдзीрдоा рдкрдб़ рдЧрдпा; рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╢рдХ्рддिрдпों рдиे рдЙрд╕рдХी рд╕ैрдиिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рдкрд░ рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди-рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдХुрдЫ рд░ोрдХ рд▓рдЧाрдИ рдФрд░ рдЬाрдкाрди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╕ंрдШ рдХा рд╕рджрд╕्рдп рднी рдмрдиा।


1920-30 рдоें рдЬाрдкाрдиी рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рдкूрд░्рдг рдЙрдд्рдХрд░्рд╖ рд╣ुрдЖ рдФрд░ рджूрд╕рд░े рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рддрдХ рдмрдб़े рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдвंрдЧ рд╕े рдЪрд▓рддा рд░рд╣ा। рдЬाрдкाрди рдоें рдЙрдЧ्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдФрд░ рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХे рдкूрд░्рдг рдЙрдд्рдеाрди рдХा рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХाрд░рдг рдЖрд░्рдеिрдХ рдеा। рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рдордп рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдоृрдж्рдзि 1920 рдИреж рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╕рдоाрдк्рддрдк्рд░ाрдп рд╣ोрдиे рд▓рдЧी рдеी। рдЬाрдкाрдиी рдХृрд╖ि рдоें рдоंрджी рдЫा рдЧрдИ рдеी। рдпрд╣ рдоंрджी рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЫाрдИ рдЬрдм 1929-30 рдХी рд╡िрд╢्рд╡рдоंрджी рдХा рдЕрд╕рд░ рдЬाрдкाрди рдкрд░ рднी рдкрдб़ा। рдЬाрдкाрдиी рдиिрд░्рдпाрдд рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рдЦрд░ाрдм рдЕрд╕рд░ рдкрдб़ा। рдЙрд╕рдХे рд░ेрд╢рдо-рд╡्рдпाрдкाрд░ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдП। рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдХी рдШрдб़ी рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдвंрдЧ рд╕े рд╣ो рд╕рдХрддा рдеा। 


рдоेрдИрдЬी рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрди рдХे рд╕рдордп (1867 рдИреж) рд╕े рдЬाрдкाрди рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ। рддीрди рдХрд░ोрдб़ рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा 1930 рдИреж рдоें рд╕ाрдв़े рдЫрд╣ рдХрд░ोрдб़ рд╣ो рдЧрдИ। рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें рдЬाрдкाрди рдХी рдЦाрдж्рдпाрди्рдиों рдХा рдЖрдпाрдд рдХрд░рдиा рдкрдб़ рд░рд╣ा рдеा। рдЕрдоेрд░ीрдХा рдХी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдгрд╡ाрджी рдиीрддि рд╕े рдЬाрдкाрди рдХे рдиिрд░्рдпाрдд рдардк्рдк рдкрдб़рддे рдЬा рд░рд╣े рдеे। рдЕंрддрддः рдЬाрдкाрди рд╡िрд╕्рддृрдд рдЖрд░्рдеिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। рдЗрд╕ рд╡िрдЪाрд░ рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЬाрдкाрди рдоें 'рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╕рдоृрдж्рдзि рдХ्рд╖ेрдд्рд░' рдХे рдиाрд░े рд▓рдЧाрдП рдЧрдП। рдЗрд╕ рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдмрд▓ рдЗрд╕рд▓िрдП рдоिрд▓ा рдХि рдЬाрдкाрдиिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЕрдоेрд░िрдХा рдПрд╡ं рдЖрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдПрд╡ं рдЖрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдоें рдмрд╕рдиे рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧा рджी рдЧрдИ рдеी। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдЗрд╕ рдмाрдд рдиे рдЬोрд░ рдкрдХрдб़ рд▓िрдпा рдХि рд╢рдХ्рддि-рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рдХрд░рдиे рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЬाрдкाрди рдХे рдкाрд╕ рдХोрдИ рдЪाрд░ा рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдпा рд╣ै।


рдЗрд╕ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЬाрдкाрди рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╕ंрдШ рдЬैрд╡ाрдд्рд╕ु - Zaibatsu) рднрдпंрдХрд░ рдоुрдиाрдлा рдХрдоा рд░рд╣ा рдеा। рдЗрд╕ рд╕ंрдШ рдХी рд╕ाँрдардЧाँрда рд╕े рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЬाрдкाрдиी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдоें рд▓ीрди рд░рд╣े। рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХांрдбों рдХे рдк्рд░рдХाрд╢ рдоें рдЖрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд░ाрдЬрдиीрддिрдХः рджрд▓ों рддрдеा рдкाрд░्рдЯी рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдирд╣ीं рдкूрд░ी рдХी рдЬा рд╕рдХрдиे рд╡ाрд▓ी рдХ्рд╖рддि рд╣ुрдИ। рдЬрдирддा рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рддрдеा рдкाрд░्рдЯी рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЙрда рдЧрдпा। рд╡рд╕्рддुрддः рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рджрд▓ों рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬрдирддा- рдЧ्рд░ाрдоीрдг рддрдеा рд╢рд╣рд░ी рджोрдиों рдХे рд╣िрддों рдХी рдЕрд╡рд╣ेрд▓рдиा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा।


рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЖрд░्рдеिрдХ рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдпрд╣ рдЕрд╡рд╢्рдпрдо्рднाрд╡ी рд╣ो рдЧрдпा рдеा рдХि рдЬाрдкाрдиी рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХो рдЬाрдкाрдиी рдЬрдирддा рд╕े рднी рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдоिрд▓े। 1930 рдИреж рдоें рдЬाрдкाрдиी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиे рд▓ंрджрди рдиेрд╡ेрд▓ рдХॉрдл्рд░ेंрд╕ (Londan Naval Conference) рдХे рдиिрд░्рдгрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЬाрдкाрдиी рдиौрд╕ेрдиा рдоें рдХрдЯौрддी рдХрд░рдиा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд▓ी рдеी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдХेंрдЯो рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕ेрдиा рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХी рдмाрдд рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд▓ी рдеी। рдЗрд╕ी рд╕рдордп рд╕ैрдиिрдХ рдиेрддाрдУं рдиे рдЪीрди рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी। рд╕ेрдиा рдХे рдЬрд╡ाрди рдЕрдзिрдХрддрд░ рд╕рд░рд▓ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдХे рд╣ोрддे рдеे। рдЙрдирдХे рд╣ृрджрдп рдоें рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдн्рд░рд╖्рдЯ рдкाрд░्рдЯी рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮों рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рдЗрдЬ्рдЬрдд рдирд╣ीं рдеी।


рдмрдв़рддे рд╣ुрдП рдЖрд░्рдеिрдХ рдмोрдЭ рдФрд░ рдмрджрд▓рддे рд╣ुрдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдоें рдХुрдЫ рдЙрдЧ्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджрд▓ рднी рдкैрджा рд╣ो рдЧрдП рдеे рдЬो рдкाрд░्рдЯी рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХрд░рддे рдеे। рдЗрди рдЕрддिрд╡ाрджी рджрд▓ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрджाрд░рд╡ाрджी рдкाрд░्рдЯी рд╕рд░рдХाрд░ рдЬाрдкाрдиी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдеी। рд╡рд╕्рддुрддः рдРрд╕ी рджрд▓ें рднी рдХрдб़े рдиीрддिрдЬ्рдЮों рдХा рд╣ी рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддी рдеी। 1928-32 рдоें рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдХे рдЬрд╡ाрди рдХुрдЫ рд╕ेрдиाрдкрддिрдпों рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╡िрд░ोрдзी рд╣िंрд╕ा рдХрд░рдиे рд▓рдЧे। рдоंрдЪूрд░िрдпा рдоें рд╕्рдеिрдд рдЬाрдкाрдиी рдХ्рд╡ाрддुंрдЧ рд╕ेрдиा рднी рдЕрдкрдиा рдиिрд░्рдгрдп рд╕्рд╡рдпं рд▓ेрдиे рд▓рдЧी рдФрд░ рдЯोрдХिрдпो рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЖрджेрд╢ рдоाрдирдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рджिрдпा। рд╕िрддंрдмрд░ 1931 рдХी рдоंрдЪूрд░िрдпा рдШрдЯрдиा рдХे рдЙрдкрд░ांрдд рдоुрдХрджेрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд░ рд╕ेрдиा рдЫा рдЧрдИ рдФрд░ рдмाрдж рдоें рд╕рдорд╕्рдд рдоंрдЪूрд░िрдпा рдкрд░ рдЯोрдХिрдпो рдХी рдЕрд╕ैрдиिрдХ рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ैрдиिрдХों рдХो рдоंрдЪूрд░िрдпा рдоें рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣ी। рдЗрд╕ी рд╕рдордп рджрд▓ рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ों рдХी рд╕рдоाрдк्рддि рд╣ो рдЧрдИ рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЬрдЧрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдПрдХрддा рдХा рдПрдХ рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдХाрдпрдо рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдоें рд╕ैрдиिрдХ рдиेрддाрдУं рдХा рд╣ी рдк्рд░рднाрд╡ рдеा рдФрд░ рдЗрд╕े рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдлैрдХ्рд╢рди (Control Faction) рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЧрдпा। рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдлैрдХ्рд╢рди рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рдеोрдб़ा рд╕рдЬрдЧ рдеा। рд╕ैрдиिрдХों рдиे рд╕ेрдиा рдХे рдЙрдкрдж्рд░рд╡ी рдиौрдЬрд╡ाрдиों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ा। рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдлैрдХ्рд╢рди рдХी рд╡िрджेрд╢ рдиीрддि рдкрд╣рд▓े рдЬैрд╕ी рд╣ी рдеी। рдЗрд╕ рдирдИ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдоंрдЪूрд░िрдпा рдоें рд╕ेрдиा рдХी рднूрдоिрдХा рдХो рд╕्рд╡ीрдХृрддि рджे рджी। рдоंрдЪूрд░िрдпा рдоें рд╕्рдеिрдд рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдиे рдПрдХ рдХрдардкुрддрд▓ी рд╕рд░рдХाрд░ рднी рдХाрдпрдо рдХрд░ рд▓ी рдеी рдЬिрд╕े 'рдоंрдЪूрдХुрдУं' рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рдЗрд╕ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдиे рднी рднрдпрднीрдд рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ंрдЧрдардиों рдХो рд╕्рд╡рдпं рднंрдЧ рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕рднी рджрд▓ों рдиे рд╕ेрдиा рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдПрдХ 'рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп- рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ंрдШ' рдмрдиाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा।


рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЬाрдкाрди рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджिрдпों рдХे рд╣ाрде рдоें рдЪрд▓ी рдЧрдИ। рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджिрдпों рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдХोрдИ рдЬा рдирд╣ीं рд╕рдХрддा рдеा рдХ्рдпोंрдХि рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдЫिрдб़ рдЬाрдиे рд╕े рдЬाрдкाрди рдХो рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХा рдоौрдХा рдоिрд▓ा рдеा। рдЗрд╕ рдоौрдХे рдХा рд▓ाрдн рдЬाрдкाрдиी рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣рд░ рддрдд्рд╡ рдЬैрд╕े рдЬैрдмाрдм्рд╕ु, рдХृрд╖рдХ, рд╢्рд░рдоिрдХ рдЖрджि рдЙрдаाрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдХिрд╕ी рддрдд्рд╡ рдиे рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдиीрддि рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдирд╣ीं рдХिрдпा।


рдПрдХ рдмाрд░ рдЬाрдкाрди рдоें рдЬрдм рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рдЧрдпा рддрдм рдЗрд╕ рд╢ाрд╕рди рдХे рдЕрдзीрди рдХрдИ рд╣िंрд╕ाрдд्рдордХ рдШрдЯрдиाрдПँ рдШрдЯीं। 1932 рдИреж рд╕े рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮों рдкрд░ рдк्рд░рд╣ाрд░ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। 1936 рдИреж рдоें рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдХी рдПрдХ рдЯुрдХрдб़ी рдиे рдЯोрдХिрдпो рдоें рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХिрдпा। рдЬрдм рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдоंрдЪूрд░िрдпा рдоें рдоंрдЪुрдХूрдУं рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдИ рдеी рдЬрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╕ंрдШ рдиे рдоंрдЪूрд░िрдпा рдкрд░ рдЬाрдкाрдиी рдЖрдзिрдкрдд्рдп рдХा рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоाрд░्рдЪ 1933 рдоें рдЬाрдкाрди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╕ंрдШ рдХी рд╕рджрд╕्рдпрддा рдд्рдпाрдЧрдХрд░ рдоंрдЪूрд░िрдпा рдХे рдЦрдиिрдЬ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рдиे рд▓рдЧा। рдЗрд╕рдХे рдкूрд░्рд╡ 1932 рдИреж рдоें рд╣ी рдЪीрди рдоें рдЬाрдкाрдиी рдоाрд▓ рдХा рдмрд╣िрд╖्рдХाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╡िрд░ूрдж्рдз 70 рд╣рдЬाрд░ рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рд╢ंрдШाрдИ рдоें рдЙрддाрд░ рджी рдЧрдИ рдеी, рдкрд░ंрддु рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╕ंрдШ рдХे рдХрдб़े рд╡िрд░ोрдз рд╕े рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рд╡рд╣ाँ рд░рд╣ рдирд╣ीं рд╕рдХी рдеी। рдЗрд╕ рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдХा рдоुрдЖрд╡рдЬा рдЬाрдкाрди рдиे рдЬेрд╣ोрд▓ (Jehol) рдоें рдШुрд╕рдкैрдаी рдХрд░рдХे рд▓िрдпा। рдЬुрд▓ाрдИ, 1937 рдоें рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдиे рдмीрдЬिंрдЧ рдХे рдиिрдХрдЯ рдЪीрдиी рд╕ेрдиा рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा рдЬिрд╕рд╕े 'рдЪीрдиी рдШрдЯрдиा' рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдИ। рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдиे рдиाрдирдХिंрдЧ, рд╣ाँрд╡рдХाрдК рдФрд░ рдХैंрдЯрди рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा рдЬाрдкाрди рдХे рдк्рд░рддि рдаीрдХ рд░рд╡ैрдпा рдирд╣ीं рдеा। рджिрд╕ंрдмрд░, 1941 рдХे рдкрд░्рд▓ рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдкрд░ рдмрдордмाрд░ी рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЬाрдкाрди рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рдЬाрдкाрдиी рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрдж рдкрд░ рдЕंрдХुрд╢ рд▓рдЧा рджेрдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХिрдпा। 


рдкрд░्рд▓ рдмंрджрд░рдЧाрд╣ рдХी рд╕рдлрд▓рддा рд╕े рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ोрдХрд░ рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдХे рдЕрдзिрдХрддрд░ рднाрдЧ рдкрд░ рдЫा рдЧрдИ। рдЬрдирд╡рд░ी, 1942 рдХो рдлिрд▓ीрдкाрдЗंрд╕ рдкрд░ рдЬाрдкाрди рдиे рдХрдм्рдЬा рдХрд░ рд▓िрдпा। рдордИ, 1942 рдоें рдХैрд░ेрдЬिрдбोрд░ рдХो рдЙрд╕рдиे рдЬीрдд рд▓िрдпा। рдЗрд╕ी рд╡рд░्рд╖ рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдкрд░ рдЬाрдкाрди рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ो рдЧрдпा। 1942 рдИреж рдоें рд╣ी рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдФрд░ рд░ंрдЧूрди рдХो рдЙрд╕рдиे рдЬीрдд рд▓िрдпा।


рдЕрди्рддрддोрдЧрдд्рд╡ा рд╕ुрджूрд░рдкूрд░्рд╡ं рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ांрдд рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдоें рдЕрдоेрд░िрдХी рд╢рдХ्рддि рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕े рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЪрд▓ा рдеा рдХि рдЬाрдкाрди рдХी рд╣ाрд░ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдеी। рдЬाрдкाрди рдХे рд╕ैрди्рдпрд╡ाрджी рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░рдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░рддे рд░рд╣े, рдХिрди्рддु рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे 6 рдФрд░ 9 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХो рд╣िрд░ोрд╢िрдоा рдПрд╡ं рдиाрдЧाрд╕ाрдХी рдкрд░ рдкрд░рдоाрдгु рдмрдо рдЧिрд░ा рджिрдпा। рдкрд░рдоाрдгु рдмрдоों рдХे рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╕े рдЬाрдкाрдиी рд╕ैрди्рдпрд╡ाрдж рдХी рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдХा рдЕंрдд рд╣ो рдЧрдпा।


The rise of Militarism in Japan
The rise of Militarism in Japan

End of Articles.... Thanks....

Friday, 4 March 2022

Achievements of Chandragupta Maurya

рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдЪौрдеी рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдордЧрдз рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдмाрдЧрдбोрд░ рдиंрджрд╡ंрд╢ рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдЪрд▓ी рдЧрдпी । рдирди्рджрд╡ंрд╢ рдХे рдЕрди्рддिрдо рд╢ाрд╕рдХ рдзрдирдирди्рдж рдХे рд╕рдордп рднाрд░рдд рдХी рдкрд╢्рдЪिрдоोрдд्рддрд░ рд╕ीрдоा рдкрд░ рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХा рдЖрдХ्рд░рдордг рд╣ुрдЖ рдФрд░ рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХी рд╡िрдЬрдп рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╕ीрдоा рдк्рд░ाрди्рдд рдХे рдЕрдиेрдХ рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдЕрди्рдд рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдпूрдиाрдиी рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд▓ाрдЧू рд╣ो рдЧрдпी। рдкрд░рди्рддु 323 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХी рдЕрдЪाрдирдХ рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрдиे рд╕े рдпрд╣ рд╕рдорд╕्рдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЫिрди्рди-рднिрди्рди рд╣ो рдЧрдпी рдФрд░ рдпूрдиाрдиी рд╢ाрд╕рдХ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЪाрд░ों рдУрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рдЕрдЧ्рдиि рднрдб़рдХ рдЙрдаी рддрдеा рднाрд░рдд рдиे рдпूрдиाрдиी рдкрд░рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЬुрдЖ рдЙрддाрд░ рдлेंрдХा। рдЗрд╕ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдпा рдХ्рд░ांрддि рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рдХिрдпा рдФрд░ рдордЧрдз рдоें рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।


рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХी рдЬाрддि рдПрд╡ं рд╡ंрд╢ рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдоें рдорддрднेрдж рд╣ै, рдЬो рдХि рдЕрднी рддрдХ рджूрд░ рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдпे рд╣ैं। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрдЧ्рд░ рдХी рдЬाрддि рдПрд╡ं рд╡ंрд╢ рдХे рдмाрд░े рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдордд рд╣ैं


рдкрд╣рд▓े рдордд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдирди्рдж рд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рдорд╣ाрдкрдж्рдордирди्рдж рдХी 'рдоुрд░ा' рдиाрдордХ рджाрд╕ी рдХा рдкुрдд्рд░ рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХे рд╡ंрд╢рдЬ рдоौрд░्рдп рдХрд╣рд▓ाрдпे। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдоौрд░्рдп рд▓ोрдЧ рд╢ूрдж्рд░ рдХुрд▓ рдХे рдард╣рд░рддे рд╣ैं, рдкрд░рди्рддु рдпрд╣ рдордд рдаीрдХ рдк्рд░рддीрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдХ्рдпोंрдХि рдпрджि рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╢ूрдж्рд░ рдХुрд▓ рдХा рд╣ोрддा рддो рдЪाрдгрдХ्рдп рдЬैрд╕ा рдХрдЯ्рдЯрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХрднी рдЙрд╕рдХा рд╕ाрде рди рджेрддा рдФрд░ рди рд╣ी рдЙрд╕рдХो рд░ाрдЬा рдмрдирдиे рджेрддा।


рджूрд╕рд░े рдордд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬिрд╕рдоें рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░рди्рде рдЖрддे рд╣ैं рдоौрд░्рдп рд╢рдм्рдж рдк्рд░ाрдХृрдд рднाрд╖ा рдХे 'рдоोрд░िрдп' рд╢рдм्рдж рдХा рд░ूрдкाрди्рддрд░ рд╣ै। 'рдоोрд░िрдп' рдХ्рд╖ेрдд्рд░िрдп рдеे, рдЬो рдиेрдкाрд▓ рдХी рддрд░ाрдИ рдоें 'рдкिрдк्рд▓िрд╡рди' рдиाрдордХ рд░ाрдЬ्рдп рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рддे рдеे। 'рдорд╣ाрдкрд░िрдиिрд░्рд╡ाрдг' рддрдеा 'рджिрд╡्рдпाрд╡рджाрди' рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░ंрдеों рдоें рднी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХो рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।


рддीрд╕рд░ा рдордд 'рдкрд░िрд╢िрд╖्рдЯрдкрд░्рд╡рди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдордпूрд░ рдкाрд▓рдХों рдХे рд╕рд░рджाрд░ рдХी рдПрдХ рдХрди्рдпा рдХा рдкुрдд्рд░ рдеा, рдЬो рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд╡ंрд╢ рдХा рдеा।


рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдЕрдм рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдеा। рдЙрд╕рдиे рдЬिрд╕ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рд╡рд╣ рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢ рдХрд╣рд▓ाрдпा рддрдеा рдЬिрд╕ рдХाрд▓ рдоें рдЙрдирдХे рд╡ंрд╢рдЬों рдиे рд╢ाрд╕рди рдХिрдпा, рд╡рд╣ рдоौрд░्рдпрдХाрд▓ рдХрд╣рд▓ाрдпा।


рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рдЬीрд╡рдиृрдд्рдд


рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдЬीрд╡рдиृрдд्рдд рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╡िрд╡рд░рдг рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмिрди्рджुрдУं рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै-


1. рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рдЬीрд╡рди: рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рдЬрди्рдо рд▓рдЧрднрдЧ 345 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрд╕рдХे рдкिрддा рд╕рдо्рднрд╡рддः рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд╢рдд्рд░ुрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рднрдЧाрдпे рдЬाрдиे рдкрд░ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдХे рд╕рдоीрдк рдЖрдХрд░ рд░рд╣рдиे рд▓рдЧे рдеे। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рдкिрддा рдиे рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рдиौрдХрд░ी рдХрд░ рд▓ी। рдкрд░рди्рддु рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдФрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рдкिрддा рдоें рдЕрдирдмрди рд╣ोрдиे рдкрд░ рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рдкिрддा рдХो рдорд░рд╡ा рдбाрд▓ा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоाँ рдХे рдЧрд░्рдн рдоें рдеा। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рдоाँ рдЫिрдкрдХрд░ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдоें рд╣ी рдмрдиी рд░рд╣ी। рдЬрдм рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХुрдЫ рдмрдб़ा рд╣ुрдЖ рддो рдЙрд╕рдиे рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдХी рд╕ेрдиा рдоें рдиौрдХрд░ी рдХрд░ рд▓ी। рдЕрдкрдиी рдпोрдЧ्рдпрддा рдПрд╡ं рд╕ाрд╣рд╕ рд╕े рд╡рд╣ рд╕ेрдиा рдХा рдЙрдЪ्рдЪ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмрди рдЧрдпा। рд╡рд╣ рдЬрдирддा рдоें рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ो рдЧрдпा рдЬो рдХि рдирди्рдж рд╢ाрд╕рдХ рдХो рдЕрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं рд▓рдЧा рдФрд░ рдЙрд╕рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░рд╡ाрдиे рдХी рд╕ोрдЪी। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХो рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдкрддा рд▓рдЧ рдЧрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рд╕े рднाрдЧ рдиिрдХрд▓ा। рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдирди्рдж рд╡ंрд╢ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рджृрдв़ рдиिрд╢्рдЪрдп рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рджिрдпा।


2. рдЪाрдгрдХ्рдп рд╕े рдоिрдд्рд░рддा : рдЗрд╕ी рд╕рдордп рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рдоिрдд्рд░рддा рдЪाрдгрдХ्рдп рдиाрдордХ рдПрдХ рд╡िрдж्рд╡ाрди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕े рд╣ुрдИ। рдЪाрдгрдХ्рдп рдХा рднी рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдХे рд╣ाрдеों рдШोрд░ рдЕрдкрдоाрди рд╣ो рдЪुрдХा рдеा। рдЗрд╕ рдкрд░ рдЪाрдгрдХ्рдп рдиे рднी рдирди्рдж рд╡ंрд╢ рдХा рдЕрди्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рддिрдЬ्рдЮा рдХрд░ рд░рдЦी рдеी। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХो рдЙрд╕рдХी рдпोрдЬрдиा рдоें рдЙрд╕рдХो рд╕рд╣рдпोрдЧ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕ाрдеी рдоिрд▓ рдЧрдпा।


3. рдирди्рджрд╡ंрд╢ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдЕрдЧ्рдиि рднрдб़рдХाрдиा : рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдПрд╡ं рдЪाрдгрдХ्рдп рдиे рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рднрдб़рдХाрдиा рддрдеा рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд╕ाрдзрди рдЬुрдЯाрдиा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдХрд░ рджिрдпा। рддैрдпाрд░िрдпां рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдордЧрдз рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░ рджिрдпा, рдЬिрд╕рдХो рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдиे рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рд╡िрдлрд▓ рдХрд░ рджिрдпा। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдФрд░ рдЪाрдгрдХ्рдп рдордЧрдз рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рднाрдЧ рдЧрдпे। рд╡े рдордЧрдз рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдиे рд▓рдЧे। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рддो рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рд╡िрдж्рд╡ाрди рддрдеा рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдк्рд░рдХाрдг्рдб рдкрдг्рдбिрдд рдеा। рдЪाрдгрдХ्рдп рдкрд╢्рдЪिрдоोрдд्рддрд░ рд╕ीрдоा рдк्рд░рджेрд╢ों рдХी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдХो рдЦूрдм рдЬाрдирддा рдеा। рдЙрд╕े рдЖрд╢ंрдХा рд▓рдЧी рд░рд╣рддी рдеी рдХि рдпрд╣ рдк्рд░рджेрд╢ рдХрднी рднी рд╡िрджेрд╢ी рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рдХे рд╣ाрдеों рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрддрдПрд╡ рдЗрд╕ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рд╡рд╣ рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рдеा।


4. рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпрдд्рди : рдирди्рдж рд░ाрдЬाрдУं рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХे рдкाрд╕ рдЧрдпा। рдкрд░рди्рддु рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдХाрд░рдг рд╕िрдХрди्рджрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЕрдк्рд░рд╕рди्рди рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрд╕े рдорд░рд╡ाрдиे рдХी рдЖрдЬ्рдЮा рджे рджी, рдкрд░рди्рддु рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╡рд╣ाँ рд╕े рдмрдЪ рдиिрдХрд▓ा। рдЕрдм рддो рдЙрд╕рдиे рдирди्рдж рд░ाрдЬाрдУं рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдпूрдиाрдиिрдпों рдХो рднी рднाрд░рдд рд╕े рдЦрджेрдб़рдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХрд░ рд▓िрдпा।


5. рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдПрдХ рд╡िрдЬेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкंрдЬाрдм рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ : рдЕрдкрдиे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХी рдкूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рдЕрдм рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдФрд░ рдЪाрдгрдХ्рдп рдиे рдкрд╢्рдЪिрдоोрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдЬрдирддा рдХो рд╡िрджेрд╢िрдпों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рднрдб़рдХाрдиा рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा। рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХे рднाрд░рдд рд╕े рдЪрд▓े рдЬाрдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рднाрд░рддीрдпों рдиे рдпूрдиाрдиिрдпों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рджिрдпा। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЗрди рд╡िрдж्рд░ोрд╣िрдпों рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा рдФрд░ рдпूрдиाрдиिрдпों рдХो рдкंрдЬाрдм рд╕े рднрдЧाрдиा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдХिрдпा। рдпूрдиाрдиी рд╕ैрдиिрдХ рднाрд░рдд рдЫोрдб़рдХрд░ рднाрдЧ рдЧрдпे рдФрд░ рдЬो рдпрд╣ाँ рд░рд╣ рдЧрдпे, рдЙрдирдХो рдорд░рд╡ा рджिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдкंрдЬाрдм рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдЖрдзिрдкрдд्рдп рдХрд░ рд▓िрдпा। рдбॉ. рд╕рдд्рдпрдХेрддु рд╡िрдж्рдпाрд▓ंрдХाрд░ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि "рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЪाрдгрдХ्рдп рдФрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рднाрд░рддीрдп рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХो рд╕рдлрд▓рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдФрд░ рдкंрдЬाрдм рддрдеा рд╕ीрдоा рдк्рд░ाрди्рдд рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें рдЖ рдЧрдП।" 321 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рддрдХ рдпा рдЗрд╕ी рд╡рд░्рд╖ рдоें рдЭेрд▓рдо рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕िрди्рдзु рддрдХ рдХा рдк्рд░рджेрд╢ рднी рдпूрдиाрдиिрдпों рд╕े рдЫीрди рд▓िрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдХी рдкुрд╖्рдЯि 321 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоें рдпूрдиाрдиी рд╕ेрдиाрдиाрдпрдХों рдХे рдордз्рдп рд╕рдо्рдкрди्рди рдЯ्рд░िрдкैрд░ेрдбिрд╕рд╕ рдХी рд╕ंрдзि рд╕े рднी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕ी рд╡рд░्рд╖ рд╕िрди्рдзु рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХ्рд╖рдд्рд░рдк рдкैрдеाрди рдХो рднी рд╣рдЯा рд▓िрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕िрди्рдзु рдФрд░ рдкंрдЬाрдм рдкрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ो рдЧрдпा।


6. рдордЧрдз рд░ाрдЬ्рдп рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг : рдкंрдЬाрдм рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें рдХрд░рдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдЙрд╕рдиे рдордЧрдз рд░ाрдЬ्рдп рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╕ेрдиा рдЖрдЧे рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдХे рдиिрдХрдЯ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдИ। рдирди्рдж рд░ाрдЬा рдзрдирдирди्рдж рдХी рдкрд░ाрдЬрдп рд╣ुрдИ рдФрд░ рд╡рд╣ рдпुрдж्рдз рдоें рдоाрд░ा рдЧрдпा। рдЕрдм 322 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоें рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдордЧрдз рдХे рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкрд░ рдмैрда рдЧрдпा рдФрд░ рдЪाрдгрдХ्рдп рдиे рдЙрд╕рдХा рд░ाрдЬ्рдпाрднिрд╖ेрдХ рдХрд░ рджिрдпा। рдбॉ. рд░рдоाрд╢ंрдХрд░ рдд्рд░िрдкाрдаी рдиे рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि 323 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдХी рдЬूрди рдоें рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХी рдЕрдХाрд▓ рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рдпрд╡рди рд╢рдХ्рддि рдХा рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рдФрд░ рдиंрджों рдХी рдкрд░ाрдЬрдп рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рджो-рддीрди рд╡рд░्рд╖े рдХे рднीрддрд░ рд╣ी рд╕ंрдкाрджिрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ोрдЧी। рдЕрддः рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рд░ाрдЬ्рдпाрд░ोрд╣рдг рдХी рддिрдеि рд╣рдо 321 рдИ. рдкू. рд░рдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдбॉ. рд╡िрдорд▓ рдЪрди्рдж्рд░ рдкाрдг्рдбेрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп 322 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоें рдордЧрдз рдХी рдЧрдж्рджी рдкрд░ рдмैрдаा рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╡िрдж्рд╡ाрди рднी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рд░ाрдЬ्рдпाрд░ोрд╣рдг рдХी рддिрдеि 322 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоाрдирддे рд╣ैं।


7. рдкрд╢्рдЪिрдо рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рджेрд╢ों рдкрд░ рд╡िрдЬрдп : рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд░рдд рдоें рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рддрдХ рдХे рд╕рднी рдк्рд░рджेрд╢ों рдкрд░ рднी рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдеी। рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рдЬूрдиाрдЧрдв़ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдХि рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдк्рд░рджेрд╢ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдеा। рдпрд╣ाँ рдЙрд╕рдиे рдкुрд╖्рдпрдЧुрдк्рдд рдХो рдЕрдкрдиा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдеा рдФрд░ рдкुрд╖्рдпрдЧुрдк्рдд рдиे рд╣ी рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдиाрдо рдХी рдЭीрд▓ рдмрдирд╡ाрдИ рдеी।


8. рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдкрд░ рд╡िрдЬрдп : рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрд░рдд рдкрд░ рднी рдЕрдзिрдХाрд░ рдХिрдпा рдеा। рдЕрд╢ोрдХ рдХा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоैрд╕ूрд░ рддрдХ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рдеा। рдЪूंрдХि рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдХрд▓िंрдЧ рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрди्рдп рдХिрд╕ी рдк्рд░рджेрд╢ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХी, рдЗрд╕рд▓िрдП рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрд░рдд рдХी рд╡िрдЬрдп рдХा рд╢्рд░ेрдп рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


9. рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рд╕े рд╕ंрдШрд░्рд╖ рднाрд░рдд рдХे рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рджेрд╢ рдЬीрддрдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдпुрдж्рдз рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХे рд╕ेрдиाрдкрддि рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиिрдХेрдЯрд░ рд╕े рд╣ुрдЖ। 305 рдИ. рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╕िрди्рдзु рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рддрдеा рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдХी рд╕ेрдиाрдУं рдХे рдмीрдЪ рднीрд╖рдг рдпुрдж्рдз рд╣ुрдЖ рдЬिрд╕рдоें рд╕ेрд▓्рдпूрдХंрд╕ рдХी рдкрд░ाрдЬрдп рд╣ुрдИ рдФрд░ рд╡िрд╡рд╢ рд╣ोрдХрд░ рдЙрд╕рдХो рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╕े рд╕рди्рдзि рдХрд░рдиी рдкрдб़ी। рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиे рдЕрдкрдиी рдкुрдд्рд░ी рд╣ेрд▓рди рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рднी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╕े рдХрд░ рджिрдпा। рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХो рдХाрдмुрд▓, рдХрди्рдзाрд░, рд╣िрд░ाрдд рддрдеा рдмिрд▓ोрдЪिрд╕्рддाрди рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рджे рджिрдпे। рдЙрд╕рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдиाрдордХ рдЕрдкрдиा рд░ाрдЬрджूрдд рднी рд░рдЦ рджिрдпा। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЙрдкрд╣ाрд░рд╕्рд╡рд░ूрдк 500 рд╣ाрдеी рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдХो рджिрдпे।


10. рдЕрди्рдп рд╡िрдЬрдпें : рд░ुрдж्рд░рджाрдорди рдХे рдЬूрдиाрдЧрдв़ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдк्рд░рджेрд╢ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдЕрдзीрди рдеा। рдпрд╣ाँ рдЙрд╕рдиे рдкुрдг्рдпрдЧुрдк्рдд рдХो рдЕрдкрдиा рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрд╡рди्рддि рдкрд░ рднी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдеा। рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрд░рдд рдкрд░ рднी рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдеी। рдХुрдЫ рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдХेрд╡рд▓ рдХрд▓िंрдЧ рдкрд░ рд╣ी рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдеी, рдЕрддः рдХрд╢्рдоीрд░ рдкрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рд╣ी рдЕрдзिрдХाрд░ рдХिрдпा рдеा। рдиेрдкाрд▓ рдФрд░ рдмंрдЧाрд▓ рднी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдЕрдзीрди рдеे। рдорд╣ाрд╕्рдеाрди рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╕े рдмंрдЧाрд▓ рдкрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдЖрдзिрдкрдд्рдп рдХी рдкुрд╖्рдЯि рд╣ोрддी рд╣ै।


11. рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрд╕्рддाрд░ : рдЕрдиेрдХ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдХे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ीрдоाрдпें рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рд╣िрди्рджूрдХुрд╢ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдкूрд░्рд╡ рдоें рдмंрдЧाрд▓ рддрдХ рддрдеा рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╣िрдоाрд▓рдп рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рддिрдиाрд╡рд▓ी рддрдХ рдлैрд▓ा рджीं। рдЗрддрдиा рд╡िрд╢ाрд▓ рдПрдХрдЫрдд्рд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣рд▓े рдХрднी рд╕्рдеाрдкिрдд рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рдеा। рдбॉ. рд╡िрдорд▓рдЪрди्рдж्рд░ рдкाрдг्рдбेрдп рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि “рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╣िрди्рджुрдХुрд╢ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдмंрдЧाрд▓ рддрдХ рдФрд░ рд╣िрдоाрд▓рдп рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдоैрд╕ूрд░ рддрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рдеा। рдЗрд╕рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдФрд░ рдмिрд▓ोрдЪिрд╕्рддाрди рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рдкंрдЬाрдм, рд╕िрди्рдзु, рдХрд╢्рдоीрд░, рдиेрдкाрд▓, рдЧंрдЧा, рдпрдоुрдиा рдХा рджोрдЖрдм, рдордЧрдз, рдмंрдЧाрд▓, рдХрд▓िंрдЧ, рд╕ौрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдоाрд▓рд╡ा рддрдеा рджрдХ्рд╖िрдгी рднाрд░рдд рдХा рдоैрд╕ूрд░ рддрдХ рдХा рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдеा।"


12. рдоृрдд्рдпु : рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рд▓рдЧрднрдЧ 24 рд╡рд░्рд╖ рд╢ाрд╕рди рдХिрдпा। рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдоें рд╡рд╣ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдзрд░्рдоाрд╡рд▓рдо्рдмी рдеा, рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рдЕрди्рддिрдо рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЙрд╕рдиे рдЬैрди рдзрд░्рдо рдЕрдкрдиा рд▓िрдпा, рдлिрд░ рднी рдЕрди्рдп рдзрд░्рдоों рдХे рдк्рд░рддि рд╡рд╣ рдЙрджाрд░ рдФрд░ рд╕рд╣िрд╖्рдгु рдеा। рдЕрди्рдд рдоें, рдЙрд╕рдиे рдЬैрди рд╕ाрдзु рдХी рднाँрддि рдЙрдкрд╡ाрд╕ рдФрд░ рддрдк рдХрд░рдХे рджेрд╣ рдд्рдпाрдЧ рджी।


рдоूрд▓्рдпांрдХрди : рдбॉреж рд░ाрдзाрдХुрдоुрдж рдоुрдХрд░्рдЬी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, "рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдЕрдЧрдорди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдПрдХ рдЕрдкूрд░्рд╡ рдШрдЯрдиा рд╣ै। рдЬिрд╕ рдХрдаिрди рд╕рдордп рдоें рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдиे рдЕрдкрдиी рдиींрд╡ рдХो рджृрдв़ рдХिрдпा, рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХो рджेрдЦрдХрд░ рддो рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЗрд╕рдХा рд╕्рдеाрди рдмрд╣ुрдд рдЙँрдЪा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕рдордп рд╕ंрдХрдЯ рдХा рдеा рдФрд░ рд╕िрдХрди्рджрд░ рдХा рднाрд░рдд рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рд╣ो рдЪुрдХा рдеा।"


рдбॉреж рд╡ीреж рдПреж рд╕्рдоिрде рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, "рдоौрд░्рдпो рдХे рдЖрдЧрдорди рдХे рд╕ाрде рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рдЬ्рд╡рд▓рди्рдд рдХिрд░рдгें рдлैрд▓рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। 18 рд╡рд░्рд╖ों рдХा рд▓рдо्рдмा рд╕рдордп рд▓рдЧाрдХрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рдордХрджूрдиिрдпा рдХे рд╕िрдкाрд╣िрдпों рдХो рднाрд░рдд рдХी рд╕ीрдоा рд╕े рдЦрджेрдб़ा, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдкंрдЬाрдм рдФрд░ рд╕िрди्рдз рдХी рднूрдоि рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдмाрд╣рд░ рдзрдХेрд▓ рджिрдпा। рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдХी рд╢рдХ्рддि рдХो рдЙрд╕рдиे рдХ्рд╖ीрдг рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЙрдд्рддрд░ी рднाрд░рдд рдХा рдиिрд░्рд╡िрд╡ाрдж рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдмрдиा। рдЕрд░िрдпाрдиा рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рднाрдЧ рдкрд░ рднी рдЙрд╕рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдеा। рдпे рд╕рднी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдпें рдЙрд╕े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдорд╣ाрдирддрдо рдФрд░ рд╕рдлрд▓ рд╢ाрд╕рдХों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеाрди рджेрддी рд╣ै।"


Achievements of Chandragupta Maurya
Achievements of Chandragupta Maurya


End of Articles.... Thanks....

Sunday, 5 December 2021

History of Jordan

рдУрд╕्рдоाрди рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХाрд▓ рдоें рдЬोрд░्рдбрди (Jordan) рдПрдХ рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдеा। рджрдоिрд╢्рдХ-рдорджीрдиा рд░ेрд▓-рдорд░्рдЧ рдпрд╣ाँ рд╕े рдЧुрд░рдЬрддा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рджेрд╢ों-рдЕрдорди (Amman), рдЬेрд░ाрд╢ (Jerash) рдФрд░ рдкेрдЯ्рд░ा (Petra) рдоें рдЖрдЬ рднी рдпूрдиाрдиी-рд░ोрдорди рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рджेрдЦे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрд░्рд╡рддीрдп рдк्рд░рджेрд╢ рдЯ्рд░ांрд╕ рдЬोрд░्рдбрди рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдкाँрдЪ рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧ рд░рд╣рддे рдеे। рдЗрд╕рдХा рдкूрд░्рд╡ी рднाрдЧ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдЬो рдЗрд░ाрдХ рдХो рд╕ीрд░िрдпा рдФрд░ рд╣рдЬाрдЬ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рддा рд╣ै। рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХाрд▓ рдоें рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдлैрдЬрд▓ рдХो рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдФрд░ рддुрд░्рдХी рдХी рд╕ेрдиा рдХा рдпुрдж्рдз-рд╕्рдерд▓ рдеा। рдпुрдж्рдзрдХाрд▓ рдоें рд╣рдЬाрдЬ рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧ рдХी рдмрдб़ी рдХ्рд╖рддि рд╣ुрдИ।

рдирд╡рдо्рдмрд░ 1918 рдФрд░ рдЬुрд▓ाрдИ 1920 рдХे рдмीрдЪ рдХ्рд╖рдгिрдХ рдЕрд░рдм рд░ाрдЬ्рдп рд╕ौрд░िрдпा рдХा рдПрдХ рдЕрднिрди्рди рдЕंрдЧ рдеा рд▓ेрдХिрди рджрдХ्рд╖िрдгी рд╕ीрдоाрдПँ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрдд рдеीं। рдЙрдд्рддрд░ рдоें рдЕрдорди рдФрд░ рдХेрд░ाрдХ (Kerak) рджрдоिрд╢्рдХ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдзीрди рдеे, рджрдХ्рд╖िрдг рдХा рдоाрди (Mann) рд╢рд╣рд░ рдФрд░ рд▓ाрд▓ рд╕ाрдЧрд░ рдоें рдЕрдХाрдмा (Aqaba) рдмрди्рджрд░рдЧाрд╣ рд╣рдЬाрдЬ рдХे рд░ाрдЬा рд╣ुрд╕ेрди рдХे рдк्рд░рддि рднрдХ्рддि-рднाрд╡ рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рддे рдеे। рд░ाрдЬा рд╣ुрд╕ेрди рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрд░рдм рдЬрдЧрдд рдХा рд╢ाрд╕рдХ рд╕рдордЭрддा рдеा। рдЬुрд▓ाрдИ, 1920 рд╕े рдоाрд░्рдЪ, 1921 рддрдХ рд╕ोрд░िрдпा рдоें рдлैрдЬрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдкрддрди рдХे рдмाрдж рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдоें рдХोрдИ рд╕рд░рдХाрд░ рди рдеी। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдпрд╣ рдк्рд░рджेрд╢ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рджेрдЦ-рд░ेрдЦ рдоें рдеा рдХ्рдпोंрдХि рдлिрд▓ीрд╕्рддाрди рдкрд░ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕рди рдеा।

рдлрд░рд╡рд░ी, 1921 рдоें рд░ाрдЬा рд╣ुрд╕ेрди рдХा рджूрд╕рд░ा рд▓рдб़рдХा рдЕрдоीрд░ рдЕрдм्рджुрд▓ा рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдЖрдпा। рдЙрд╕рдХा рдЗрд░ाрджा рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рдЕрдзिрдХृрдд рд╕ीрд░िрдпा рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░ рд╡рд╣ाँ рдлैрдЬрд▓ рдХा рд╢рдХ्рддि рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрди рдХрд░рдиा рдеा। рдХिрди्рддु рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ рд╕рдЪिрд╡ рд╡िрди्рд╕्рдЯрди рдЪрд░्рдЪिрд▓ рдиे рдЙрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕ рдЬोрд░्рдбрди рдХा рдЕрдоीрди рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬी рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1921 рдХो рдЕрдм्рджुрд▓ा рдЕрдоाрди рдХा рдЕрдоीрд░ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рдЙрд╕े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдкाँрдЪ рд╣рдЬाрд░ рдкौंрдб рджिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। 1882 рдоें рдЕрдм्рджुрд▓ा рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा। рд╡рд╣ рд╢ुрд░ू рд╕े рд╣ी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рдеा। рдпुрдж्рдз рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╡рд╣ рдЙрд╕्рдоाрди рд╕ंрд╕рдж рдоें рд╣рдЬाрдЬ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдФрд░ рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдеा। рдмाрдж рдоें рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХा рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी рдмрдиा। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╡िрдЬेрддा рднाрдИ рдлैрдЬрд▓ рдХे рд╕ाрдордиे рдеोрдб़ा рдорди्рдж рдкреЬ рдЬाрддा рдеा। 1919 рдоें рддुрд░ाрдмा (Turaba) рдоें рд╡рд╣ рдЗрди рд╕рдКрдж рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рд╕े рдЙрд╕рдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдЬाрддी рд░рд╣ी। 1920 рдоें рджрдоिрд╢्рдХ рдХी рд╕ोрд░िрдпाрдИ рд╕рдо्рдоेрд▓рди (Syrian Congress) рдиे рдЙрд╕े рдЗрд╕рдХ рдХा рд░ाрдЬा рдмрдиाрдпा। рдХिрди्рддु, рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ी рдл्рд░ांрд╕ीрд╕िрдпों рдиे рдЙрд╕े рд╣рдЯा рджिрдпा рдФрд░ рдмाрдж рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рди рдЙрд╕े рдЗрд░ाрдХ рдХा рд░ाрдЬा рдмрдиाрдпा। рдЕрдм्рджुрд▓ा рдХी рдпोрдЬрдиाрдПँ рд╡िрдлрд▓ рд░рд╣ीं рдФрд░ рдЙрд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХा рд╢ाрд╕рдХ рдмрдирдХрд░ рд╕ंрддुрд╖्рдЯ рд╣ोрдиा рдкрдб़ा। рдХिрди्рддु, рдЗрдм्рди рд╕рдКрдж рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рд╣рдб़рдкрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। 1927 рдХो рдЬрдб्рдбा рд╕рдзि (Treaty of Jidda) рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрдм्рди рд╕рдКрдж рдиे рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХा рдоाрди рдФрд░ рдЕрдХाрдмा рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрди рд▓िрдпा।

рдЯ्рд░ॉрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХा рдпрд╣ूрджिрдпों рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧृрд╣ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕े рдХोрдИ рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рдеा। рдм्рд░िрдЯेрди рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдФрд░ рдХिрд╕ी рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ рд╡рд╣ाँ рдХोрдИ рд╕рд░ोрдХाрд░ рдирд╣ीं рдеा। рдЕрдд: рдпрд╣ рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпों рдХी рдк्рд░рддिрдж्рд╡рди्рдж्рд░िрддा рдФрд░ рдХुрдЪрдХ्рд░ рд╕े рдЕрдЫूрддा рд░рд╣ा। рдм्рд░िрдЯेрди рдХा рдЗрд╕ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиी рднाрдЧ рдоें рдоुрдЦ्рдп рддीрди рд╣िрдд рдеे। рдпрд╣ рднूрдордз्рдпрд╕ाрдЧрд░ рдФрд░ рдлाрд░рд╕ рдХी рдЦाрдб़ी рдХे рдмीрдЪ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╕्рдерд▓ рдоाрд░्рдЧ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеा। рдж्рд╡िрддीрдп, рдЗрд╕рдХा рд╢ाрд╕рдХ рдПрдХ рд╣рд╢्рдоी (Hashimi) рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдеा рдФрд░ рдм्рд░िрдЯेрди рдХी рдиीрддि рд╣рд╢्рдоिрдпों рд╕े рдоैрдд्рд░ीрдкूрд░्рдг рд╕ंрдмंрдз рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХी рдеी। рддृрддीрдп, рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрд░рдм рдк्рд░рджेрд╢ рдеा рддрдеा рдЗрд╕рдХे рдорд╣рдд्рд╡рд╣ीрди рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рдм्рд░िрдЯेрди рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдпूрд░ोрдкीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЕрдзीрди рджेрдЦрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддा рдеा।

рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ैрдиिрдХ рджрд▓ (Government and Military Forces)- рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд╣-рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ों рдХी рднाँрддि рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдб рдХा рд╢ाрд╕рди-рдк्рд░рдмंрдз рдХिрдпा рдЧрдпा। рд╡рд╣ाँ рдЕрдоीрд░ рдЕрдм्рджुрд▓ा рдХा рджेрд╢ी рд╢ाрд╕рди рдеा। рджрдоिрд╢्рдХ рдХे рдлैрдЬрд▓ рдиे рдЗрд╕рдХे рд╕ैрдиिрдХ рдФрд░ рдЕрд╕ैрдиिрдХ рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдиिрдпुрдХ्рддि рдХी рдеी। рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1928 рдХो рдЕрдм्рджुрд▓ा рдХी рд╕рд╣рдорддि рд╕े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдиे рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрдЧिрдХ рд╡िрдзि (Organic Law) рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी। рдЗрд╕рдиे рдЕрдоीрд░ рдХो рд╡िрдзाрдпрдиी рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдП। рдЙрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХाрд░्рдпрдкाрд▓िрдХा рдФрд░ рдПрдХ рд╡िрдзाрдпिрдХा рдкрд░िрд╖рдж рдеी। рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдкिрдХा рдкрд░िрд╖рдж рдХा рдЧрдарди рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдорддाрдзिрдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ोрддा рдеा рдЕрд▓्рд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдФрд░ рдмेрджुрдЗрдиों (Bedouins) рдХो рднी рдЖрдиुрдкाрддिрдХ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХिрдпा рдЧрдпा।

рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рджेрд╢ी рдвाँрдЪा рдХे рдКрдкрд░ рдлिрд▓ीрд╕्рддीрди рдФрд░ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕рди рдеा। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЕрдорди рдоें рдПрдХ рд╕्рдеाрдпी рд░ेрдЬीрдбेंрдЯ рд░рдЦा рдЧрдпा। рд░ेрдЬीрдбेंрдЯ рдЕрд░рдм рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХा рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХрд░рддा рдеा। рд╡рд╣ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдкрд░ाрдорд░्рд╢рджाрддाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕рдХो рдорджрдж рдХрд░рддा рдеा। рдпे рдкрд░ाрдорд░्рд╢рджाрддा рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХ рд╡िрд╡िрдз рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡िрднाрдЧों рдоें рдеे। 20 рдлрд░рд╡рд░ी, 1928 рдХो рдЬेрд░ूрд╕рд▓рдо рдоें рдПрдХ рдЖंрдЧ्рд▓-рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрдбिрдпрди рд╕рдордЭौрддा рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдиे рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд░ рдм्рд░िрдЯेрди рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕рдд्рддा рдХी рд╕ंрдкुрд╖्рдЯि рдХрд░ рджी। рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд░ेрдЬीрдбेंрдЯ рдХो рд╡िрдзाрдпрдиी, рд╡ैрджेрд╢िрдХ рдоाрдорд▓ों, рд╡िрдд्рддीрдп рдоाрдорд▓ों, рд╡िрджेрд╢िрдпों рдФрд░ рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХो рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ाрдзिрдХाрд░ рджिрдП рдЧрдП। 1934 рдХे рдПрдХ рд╕ंрд╢ोрдзрди рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдоोрд░ рдХो рд╡िрджेрд╢ों рдоें рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рджूрддों рдХा рдиिрдпुрдХ्рддि рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।

рд╢ुрд░ू рд╕े рд╣ी рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдоिрд▓рддी рд░рд╣ी। рдпрд╣ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдПрдХ рд▓ाрдЦ рдкौंрдб рддрдХ рдеी। 1940 рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рдмрдв़рдХрд░ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдмोрд╕ рд▓ाрдЦ рдкाँреЬ рд╣ो рдЧрдИ। рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдХाрд░рдг рдеे। рдЖрд░्рдеिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдПрдХ рдиिрд░्рдзрди рдЗрд▓ाрдХा рдеा। рдХृрд╖ि рдФрд░ рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдЬीрд╡िрдХा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдзрди рдеे। рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рдлिрд▓ीрд╕्рддीрди рдХे рдЪुंрдЧी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा рдеा। рдпрд╣ рддрд╕्рдХрд░िрдпों рдХा рдЕрдб्рдбा рдеा। рд╕ीрд░िрдпा, рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдФрд░ рдИрд░ाрдХ рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХी рдХрдордЬोрд░ рдкрд╣рд░ेрджाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рддрд╕्рдХрд░ी рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ो рдЧрдИ рдеी।

рдЕрдоीрд░ рдХी рдЕрд░рдмी рд╕ेрдиा (Arab Legion) рдХाрдлी рдорд╢рд╣ूрд░ рдеी। 1921 рдоें рдЗрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рд╕ैрдиिрдХ рдеे। рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рдЗрд╕ рд╕ेрдиा рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ। рдЗрд╕рдХा рдЧрдарди рдХैрдк्рдЯрди рдПрдлреж рдЬोреж рдкौрдХ (F. Peake) рдиे рдХिрдпा рдеा рдЬिрд╕рдиे рдпुрдж्рдзрдХाрд▓ рдоें рдоिрдиी рдКँрдЯ рджрд▓ (Egyptian Camel Corps) рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा рдеा рдкीрдХ рдиे рдЕрд░рдмी рд╕ेрдиा рдХी рдорджрдж рд╕े рдиा (Bedouin)рдХा рд╕ाрдордиा рдХिрдпा, рдорд╣ाрдмी рдЗрд╡ाрди (Wahlhahi [khwan) рдХे рд╣рдорд▓े рдХो рд╕ рдХिрдпा рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХाрдпрдо рд░рдЦी। рдЙрд╕рдХी рдкूрд░्рдг рд╕ेрд╡ा рдХे рд▓िрдП рдЕрдоीрд░ рдиे рдЙрд╕े рдкा рдХी рдкрджрд╡ों рд╕े рд╡िрднूрд╖िрдд рдХिрдпा। 1939 рдоें рдЙрд╕рдХी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рдоेрдЬрд░ рдЬॉрди рдмेрдЧोрд░ рдЧ्рд▓ूрдм (Major John Bagot Glubh) рдЖрдпा рдЕрд░рдмी рд╕ेрдиा рдоें рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХ рдеे рдЬिрд╕рдоें рдЕрд░рдм рдЬाрддि рдХा рдХोрдИ рднी рд╕्рд╡рд╕्рде рдпुрд╡рдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддा рдеा। рдЗрд╕рдоें рдХेрд╡рд▓ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрдбिрдиिрдпрди рд╣ी рдирд╣ीं рдЕрдкिрддु рдЗрд░ाрдХी, рд╣ेрдЬाрдЬी, рдлिрд▓िрд╕्рддीрдиिрдпрди, рд╕ोрд░िрдпрди рдЖрджि рднी рдеे। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдпрд╣ рдмृрд╣рдд् рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा (Pan-Arab Army) рдХा рдХेрди्рдж्рд░рдмिрди्рджु рдФрд░ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдиीрддि рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡ाрд╣рдХ рдеी।

рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╡рд╣ाँ рдПрдХ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рд╕ीрдоा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (Transjordan frontier Force) рднी рдеा। рдЗрд╕рдХा рдЧрдарди 1928 рдХे рдЖंрдЧ्рд▓-рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбिрдпрди рд╕ंрдзि рдХे рдмाрдж рд╣ुрдЖ рдеा। рд╕ीрдоा рд░рдХ्рд╖ा рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрдо рдеा। рдпрд╣ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рдеा рдЕрддः рд╕ीрдоा рджрд▓ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпीрдп рдк्рд░рд╡рди्рдз рдеा рдЬो рдлिрд▓ीрд╕्рддीрди рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдХे рдЕрдзीрди рдеा।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХाрд▓ рдоें рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा (Arab Legion) рдФрд░ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рд╕ीрдоा рджрд▓ (Transjordan Frontier Force) рдХा рдЖрдзुрдиिрдХीрдХрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рджोрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХी рд╕ीрдоा рдХे рдмाрд╣рд░ рдХिрдпा рдЧрдпा। 1940 рдоें рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдоें рдорд░ू рдпंрдд्рд░ीрдХृрдд рдЯुрдХреЬी (Desert Mechanized Regiment) рдХा рд╕ृрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рд╕े рдЗрд╕рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рднी рдмрдв़ рдЧрдИ। 1941 рдоें рдИрд░ाрдХ рдоें рд░рд╢ीрдж рдЕрд▓ी рдХे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рджрдорди рдоें рдоंрдд्рд░ीрдХृрдд рдЯुрдХрдб़ी рдиे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд▓िрдпा। рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ो рдЗрд╕рдиे рд╕ीрд░िрдпाрдИ рдЕрднिрдпाрди рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा। рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдХे рд╕ुрд╕рди्рдЬिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдХी рд░ाрд╢ि рдмреЭ рдЧрдИ। 1948 рдоें рдЕрд░рдм рдЗрдЬрд░ाрдпрд▓ी рдпुрдж्рдзрдХाрд▓ рдоें рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдиे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд▓िрдпा।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдХाрд▓ рдоें рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдШрдЯрдиा рд╢ूрди्рдп рд╣ै। рдЖрди्рддрд░िрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рдХेрд╡рд▓ рд╢ांрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХाрдпрдо рд░рдЦрдиे рдХी рдеी рдЬिрд╕рд╕े рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдмाрдзा рди рдкрд╣ुंрдЪे। рд╕ाрде рд╣ो рдЦाрдиा рдмрджрд╢िрдпों рдХे рд▓ूрдЯ-рдкाрдЯ рд╕े рд╡рд╣ाँ рдХे рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдеा। рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЗрдЬाрдЬ рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧ рдХी рдорд░рдо्рдордд рдХрд░ा рджी рдЧрдИ рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рд░ेрд▓рдЧाреЬी рджौрдб़рдиे рд▓рдЧी। рдХिрди्рддु рд╣ेрдЬाрдЬ рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рд░ेрд▓рд╡े рдХो рдХाрдиूрдиी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╡िрд╡ाрдж рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдиे рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕ीрд░िрдпाрдИ рдФрд░ рд╣ेрдЬाрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧ рдХा рдкुрдирд╕्рдеाрдкрди рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕рд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рдХ्рд╖рддि рдЙрдаाрдиी рдкрдб़ी।

рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХे рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХी рдХोрдИ рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рдеी। 1944 рдоें рдЗрдирдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рддीрди рд▓ाрдЦ рдЪाрд▓ीрд╕ рд╣рдЬाрд░ рдеी рдЬिрдирдоें рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЕрд░рдм рдФрд░ рд╕ुрди्рдиी рдоुрд╕्рд▓िрдо рдеे। рдпुрдж्рдзрдХाрд▓ рдоें рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХे рд╢ाрд╕рди рдХा рдк्рд░рдзाрди рддौрдлिрдХ рдкाрд╢ा рдЕрдмुрд▓ рд╣ुрджा (Tewfik Pasha Abul Huda) рдеा। рд╡рд╣ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХे рдЕрдзीрди рдеा। рдЗрд╕ рдХाрд▓ рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╢ांрддि рдмрдиी рд░рд╣ी। 1938 рдоें рдЖрдЧिрдХ рд╡िрдзि рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдФрд░ 1941 рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдк्рд░рддिрдоाрди рдоें рддрдиिрдХ рднी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рдЖрдпा।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рд╕े рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдк्рд░рджेрд╢ рдЕрдЫूрддा рд░рд╣ा। рдЗрд╕рдиे рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиा рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдИрд╕рдХी рдФрд░ рд╕ोрд░िрдпाрдИ рдЕрднिрдпाрдиों рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХो рдеी। рдЕрд▓्рдкрдХाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдЕрдорди рдИрд╕рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮों рдХा рд╢рд░рдг-рд╕्рдерд▓ рдмрди рдЧрдпा। рд╡े рд░рд╢ीрдж рдЕрд▓ी рдХे рд╕ैрдиिрдХ рд╡िрдкрд▓्рд╡ рдХे рд╕рдордп рдмрдЧрджाрдж рд╕े рднाрдЧ рдЧрдП рдеे। рдПрдХ рдЕрди्рдп рдШрдЯрдиा 1938 рдФрд░ 1941 рдХे рдмीрдЪ рд╣ैрдлा-рдмрдЧрджाрдж (Haifa Baghdad) рд╕рдб़рдХ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдеी। рдЗрд╕рдХी рдХुрд▓ рд▓рдо्рдмाрдИ 1880 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдеी рдЬिрдирдоें 340 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рд╕े рдЧुрдЬрд░рддी рдеी। рдпрд╣ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпीрдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдиुрдХूрд▓ рдеा рдпुрдж्рдзрдХाрд▓ рдоें рдЗрд╕рд╕े рд╕ेрдиा рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рднेрдЬी рдЧрдИ। рдлрд▓рддः рдм्рд░िрдЯेрди рдХे рд▓िрдП рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХा рд╕ाрдорд░िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдмрдв़ рдЧрдпा। 

1921 рдФрд░ 1945 рдХे рдмीрдЪ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХी рд╡िрджेрд╢ рдиीрддि рдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдХрдордЬोрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рдгрдд: рдм्рд░िрдЯेрди рдкрд░ рдЖрд╢्рд░िрдд рдеा। рд╣рдЬाрдЬ рдкрд░ рдЗрди рд╕рдКрдж рдХी рд╡िрдЬрдп рдХे рд╕рдордп рд╕े рд╕рдКрдж рдФрд░ рдЕрдоीрд░ рдЕрдм्рджुрд▓ा рдХे рдмीрдЪ рджुрд╢्рдордиी рднी рд░рд╣ी। рдЕрдм्рджुрд▓ा рдиे рдЙрдд्рддрд░ рдоें рдмрд╣ाрдмी рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХो рд░ोрдХ рджिрдпा। рдЙрд╕рдиे рд╡ृрд╣рдд्рддрд░ рд╕ोрд░िрдпा рдХी рдпोрдЬрдиा рднी рдмрдиाрдИ। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдЕрдкूрд░्рдг рд░рд╣ी। рдм्рд░िрдЯेрди рдХो рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдоें рдИрд░ाрдХ рдФрд░ рдоिрд╕्рд░ рдХी рддрд░рд╣ рдХोрдИ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рдм्рд░िрдЯेрди рдФрд░ рдЕрдоीрд░ рдЕрдм्рджुрд▓ा рдоें рд╕рдж्рднाрд╡рдиाрдкूрд░्рдг рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдмрдиा рд░рд╣ा। рд╡рд╣ рд░ाрдЬрдХीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХा рдЕрд╡ैрддрдиिрдХ рдХрдоोрдбोрд░ (Commodore of the Royal Air Force) рдмрдиा рджिрдпा рдЧрдпा। 1943-44 рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдг рдХी। рдлрд▓рдд: рдЬрдм 1946 рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░-рд╡िрдорд░्рд╢ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рддो рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдиे рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рддрдд्рд╡ाрд╡рдзाрди рдоें рдЧрдаिрдд рдЯ्рд░рд╕्рдЯीрд╢िрдк рдоें рдирд╣ीं рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдЗрд╕े рд╢ीрдШ्рд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХो рдЗрд╕рдХे рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ी рдмाрдж 22 рдоाрд░्рдЪ, 1946 рдХो рд▓рди्рджрди рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдФрд░ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдиे рдПрдХ рд╕ंрдзि рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा рдЬो 1930 рдХी рдЖंрдЧ्рд▓-рдИрд░ाрдХी рд╕ौंрдз рд╕े рдоिрд▓рддी-рдЬुрд▓рддी рдеी। рдЗрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХो рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдоाрди्рдпрддा рджे рджी, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХा рдЖрджाрди-рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдоाрди рд▓िрдпा, рдЕрд░рдм рд╕ेрдиा рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиे рдФрд░ рдЕрдоोрд░ рдХो рд╡ाрд╣्рдпाрдХ्рд░рдордг рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХा рд╡рдЪрди рджिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмрджрд▓े рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдХो рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХी рднूрдоि рдкрд░ рд╕ेрдиा рд░рдЦрдиे, рдЗрд╕рдХे рдпाрддाрдпाрдд рдХो рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЕрдм्рджुрд▓ा рдХे рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдоिрд▓ рдЧрдпा। рджोрдиों рджेрд╢ों рдиे рд╡ैрджेрд╢िрдХ рдоाрдорд▓ों рдоें рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣िрддों рдкрд░ рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рдоाрди рд▓िрдпा।

25 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1946 рдХो рдЕрдоीрд░ рдЕрдм्рджुрд▓ा рдиे рд░ाрдЬा рдХी рдкрджрд╡ी рдзाрд░рдг рдХी. рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХे рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ि рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рд╕ंрдзि рд╕े рдЦुрд╢ рди рдеे। рдЕрддः рдм्рд░िрдЯेрди рдиे рд╕рдзि рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдоाрди рд▓िрдпा। 18 рдоाрд░्рдЪ, 1948 рдХो рдЕрдорди рдоें рдЖंрдЧ्рд▓-рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбिрдиिрдпрди рд╕ंрдзि рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ी рд╕ рд╕े рднिрди्рди рдеी। рдЕрдм рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдХे рд╕ैрдиिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ाрдзिрдХाрд░ों рдоें рдХрдоी рдХो рдЧрдИ। рдлिрд░ рднी рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХी рджो рд╣рд╡ाрдИрдкрдЯ्рдЯिрдпाँ (рдЕрдорди рдФрд░ рдоाрдлрд░) рдкрд░ рдм्рд░िрдЯेрди рдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмрдиा рд░рд╣ा। рд╕ाрде рд╣ो рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбрди рдХी рд╡ाрд╣्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖंрдЧ्рд▓-рдЯ्рд░ांрд╕рдЬोрд░्рдбिрдиिрдпрди рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдкрдЪंрдж (Anglo Transjordzmian Joint Defense Board) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ।

History of Jordan
History of Jordan

End of Articles.... Thanks....

Friday, 3 December 2021

The life and teachings of Mahavira

рдЬैрди рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЗрд╕ рдзрд░्рдо 23 рдЧुрд░ू рд╣ो рдЪुрдХे рдеे, рдЬो рддीрд░्рдердХрд░ рдХрд╣рд▓ाрддे рдеे। рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдЪौрдмीрд╕рд╡ें рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдеे। рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рддीрд░्рдердХрд░ों рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рд╡ैрджिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдоिрд▓рддी рд╣ै। рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдЛрд╖рднрджेрд╡ рдеे। рдХेрд╡рд▓ рдЕрди्рддिрдо рджो рдЕрд░्рдеाрдд् 23 рд╡ें рдФрд░ 24 рд╡े рддीрд░्рдердХрд░ рдХा рд╣ी рд╡рд░्рдгрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै। 23 рд╡े рддीрд░्рдеंрдХрд░ рд╢्рд░ी рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде рдЬी рдиे рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХो рдЬैрди-рдзрд░्рдо рдХे рдЪाрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдмрддрд▓ाрдпे рдеे- 1. рдЕрд╣िंрд╕ा 2. рд╕рдд्рдп рд╕рдо्рднाрд╖рдг 3. рдЕрд╕्рддेрдп 4. рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣। рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдХे рдЬрди्рдо рд╕े рдаीрдХ 250 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░्рд╡ाрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпे। 

рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХा рдЬीрд╡рдирд╡ृрдд्рдд : рдЬैрдиिрдпों рдХे рд╕рдмрд╕े рдЕрди्рддिрдо рдЪौрдмिрд╕рд╡ें рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдеे। рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рддрдеा рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдмрдиाрдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рдоुрдЦ्рдпрддः рдЗрди्рд╣ीं рдХो рд╣ै। рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо рдЖрдзुрдиिрдХ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдЬिрд▓ा рдоें рд╕्рдеिрдд рд╡ैрд╢ाрд▓ी рдХे рд╕рдоीрдк рдХुрдг्рдбрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдИрд╕ा рд╕े 599 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрдирдХे рдкिрддा рдХा рдиाрдо рд╕िрдж्рдзाрд░्рде рдеा рдЬो рд╡ृрдЬ्рдЬिрдпों рдХे рдЬ्рдЮाрддृрдХ рдХुрд▓ рдХे рдеे। рдЗрдирдХी рдоाрддा рдХा рдиाрдо рдд्рд░िрд╢рд▓ा рдеा рдЬो рд╡ैрд╢ाрд▓ी рдХे рд░ाрдЬा рдЪेрдЯрдХ рдХी рдмрд╣рди рдеी। рд╕िрдж्рдзाрд░्рде рдХो рдд्рд░िрд╢рд▓ा рд╕े рддीрди рд╕рди्рддाрдиे рд╣ुрдИ рдеी, рдПрдХ рдХрди्рдпा рдФрд░ рджो рдкुрдд्рд░। рдмрдб़े рдкुрдд्рд░ рдХा рдиाрдо рдирди्рджिрд╡рд░्рдзрди рдеा рдФрд░ рдЫोрдЯे рдкुрдд्рд░ рдХा рдиाрдо рд╡рд░्рдзрдоाрди рдпрд╣ी рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдП। рд╡рд░्рдзрдоाрди рдХो рдмрдб़े рд╣ोрдиे рдкрд░ рдпрд╢ोрджा рдиाрдордХ рдпुрд╡рддी рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рд╣ुрдЖ рдЬिрд╕рд╕े рдПрдХ рд▓рдб़рдХी рдкैрджा рд╣ुрдИ। рдоाрддा-рдкिрддा рдХे рджेрд╣ाрди्рдд рдХे рдмाрдж рддीрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдЕрдкрдиे рдмрдб़े рднाрдИ рдирди्рджिрд╡рд░्рдзрди рд╕े рдЖрдЬ्рдЮा рд▓ेрдХрд░ рд╡рд░्рдзрдоाрди рдиे рдШрд░ рдЫोрдб़ рдЬंрдЧрд▓ рдХी рд░ाрд╣ рд▓ी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡рди рдоें рдЬाрдХрд░ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рд▓िрдП рдмाрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдХрдаोрд░ рддрдкрд╕्рдпा рдХी। рд▓ोрдЧों рдиे рдЙрди्рд╣ें рд▓ाрдаिрдпों рд╕े рдоाрд░ा, рдЗрдирдкрд░ рдИрдЯ-рдкрдд्рдерд░ рддрдеा рдЧрди्рджी рд╡рд╕्рддुрдПँ рдлेंрдХी, рдЙрдирдХी рдЦिрд▓्рд▓ी рдЙрдб़ाрдпी рдЧрдпी рдФрд░ рдЕрди्рдп рддрд░ीрдХों рд╕े рдЙрдирдХी рддрдкрд╕्рдпा рднंрдЧ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпрдд्рди рдХिрдпा। рд▓ेрдХिрди рд╡े рдЕрдкрдиे рдоाрд░्рдЧ рд╕े рд╡िрдЪрд▓िрдд рдирд╣ीं рд╣ुрдП। рдЗрд╕ рдХрдаोрд░ рддрдкрд╕्рдпा рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ुрдИ рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╣ृрджрдп рдЬ्рдЮाрди-рд▓ोрдХ рд╕े рдЬрдЧрдордЧा рдЙрдаा। рдЕрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдмрди्рдзрдиों рдХो рддोрдб़рдХрд░ рдоाрдпा рдоोрд╣ рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдкा рд▓िрдпा। рдЕрддः рд╡े рдиिрд░्рдЧ्рд░рди्рде рдХрд╣рд▓ाрдпे, рдЬिрдирдХा рдЕрд░्рде рд╣ोрддा рд╣ै рдмрди्рдзрдирд╣ीрди। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ी рдеी। рдЕрддрдПрд╡ рд╡े 'рдЬिрди' рдХрд╣рд▓ाрдпे। рдЙрди्рд╣ें рдмाрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ рдХी рддрдкрд╕्рдпा рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдЬृрдо्рднिрдХ рдЧ्рд░ाрдо рдХे рд╡ाрд╣ рдЛрдЬुрдкाрд▓िрдХा рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдХैрд╡рд▓्рдп рдЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ुрдИ рдеी। рддрднी рд╕े рд╡े рдЕрд░्рд╣рдд (рдкूрдЬрдиीрдп) рдХрд╣рд▓ाрдиे рд▓рдЧे। рдЕрдкाрд░ рдзीрд░рдЬ рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рднी рдоुрд╕ीрдмрддों рдХा рд╕ाрдордиा рдХिрдпा рдЕрддрдПрд╡ рд╡े рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХрд╣рд▓ाрдпे। рдЬिрддेрди्рдж्рд░िрдп рдмрди рдЬाрдиे рд╕े рд╡े 'рдЬैрди' рдХрд╣рд▓ाрдиे рд▓рдЧे। .

рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рддीрд╕ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдШूрдо-рдШूрдордХрд░ рдордЧрдз, рдХौрд╢рд▓, рдЕंрдЧ рдоिрдеिрд▓ा, рдХाрд╢ी рдЖрджि рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдЕрдкрдиी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХिрдпा। рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХे рдЙрдкрджेрд╢: рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдиे рдкाँрдЪ рдоुрдЦ्рдп рдЙрдкрджेрд╢ рджिрдП। рдпे рдкाँрдЪ рдорд╣ाрд╡рдд рд╣ै (i) рдЕрд╣िंрд╕ा (ii) рд╕рдд्рдп (iii) рдЕрд╕्рддेрдп (рдЪोрд░ी рди рдХрд░рдиा) (iv) рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣ (v) рдм्рд░рд╣्рдордЪрд░्рдп 

(i) рдЕрд╣िंрд╕ा: рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдШोрд░ рдЕрд╣िंрд╕ाрд╡ाрджी рдеे। рдЙрдирдХा рдХрд╣рдиा рдеा рдХि рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рдХрдг-рдХрдг рдоें рдЬीрд╡ рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╣िंрд╕ा рдирд╣ीं рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЙрдирдХे рд╢िрд╖्рдп рд░ाрдд्рд░ि рдЖрд░рдо्рдн рд╣ोрдиे рдХे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рднोрдЬрди рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं рддाрдХि рдЕрди्рдзрдХाрд░ рдоें рдХोрдИ рдХीрдб़े-рдордХोрдб़े рди рдорд░ рдЬाрдПं। 

(ii) рд╕рдд्рдп: рд╕рдд्рдп рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдЭूрда рдирд╣ीं рдмोрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдк्рд░िрдп рдпा рдХрдаोрд░ рдмाрдд рдирд╣ीं рдмोрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдХिрд╕ी рдХी рдиिрди्рджा рдирд╣ीं рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП।

(iii) рдЕрд╕्рддेрдп: рдХिрд╕ी рдХी рдЪीрдЬ рдЪुрд░ाрдиी рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП। рдЪोрд░ी рдХा рдоाрд▓ рдЦрд░ीрджрдиा, рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдХी рдоिрд▓ाрд╡рдЯ рдХрд░рдиा, рдХрдо рддौрд▓рдиा, рд╕рд░рдХाрд░ी рдЖрджेрд╢ рдХा рдкाрд▓рди рди рдХрд░рдиा рдЗрдд्рдпाрджि рднी рдЪोрд░ी рдХे рд╣ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै। рдЗрдирд╕े рдмрдЪрдиा рдЪाрд╣िрдП। 

(iv) рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣: рдзрди рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡े рдХा рдХрд╣рдиा рдеा - "рдкेрдЯ рднрд░ рдЦाрдУ, рд▓ेрдХिрди рдкेрдЯी рднрд░ рдХрд░ рди рд░рдЦो।" рдзрди рд╕े рдоोрд╣ рдмрдв़рддा рд╣ै। рдоोрд╣ рд╕े рдмрди्рдзрди рдФрд░ рдкрдХ्рдХा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдзрди рдоुрдХ्рддि рдХे рдоाрд░्рдЧ рдоें рдмाрдзрдХ рд╣ै। 

(v) рдм्рд░рд╣्рдордЪрд░्рдп: рдХाрдо-рд╡ाрд╕рдиा рдХो рдоाрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдХाрдоुрдХрддा рдоुрдХ्рддि рдХे рдоाрд░्рдЧ рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдмाрдзрдХ рд╣ै।

рдд्рд░िрд░рдд्рди : рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдордиुрд╖्рдп рдЕрдЬ्рдЮाрдирддाрд╡рд╢ рд╣ी рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз, рд▓ोрдн, рдоोрд╣ рдФрд░ рдордж рдХे рд╡рд╢ीрднूрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рд▓िрдП рдЗрди рддीрди рд╕ाрдзрдиों рдХा рдк्рд░рддिрдкाрджрди рдХिрдпा рдЬो рдд्рд░िрд░рдд्рди рдХे рдиाрдо рд╕े рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╣ुрдП। рдпे рд╣ैं-(i) рд╕рдо्рдпрдХ् рдЬ्рдЮाрди (ii) рд╕рдо्рдпрдХ् рджрд░्рд╢рди рдФрд░ (iii) рд╕рдо्рдпрдХ् рдЪрд░िрдд्рд░। 

рд╕рдо्рдпрдХ् рдЬ्рдЮाрди рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै, рд╕рдЪ्рдЪा рдФрд░ рдкूрд░्рдг рдЬ्рдЮाрди рдмिрдиा рд╕рдо्рдпрдХ् рдЬ्рдЮाрди рдХे рдоुрдХ्рддि рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдЙрд╕рдХा рдЬ्рдЮाрди рд╕рдорд╕्рдд рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдХे рдЙрдкрджेрд╢ों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। 

рд╕рдо्рдпрдХ् рджрд░्рд╢рди рднी рдЗрдирдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рд╕рднी рдордиुрд╖्рдпों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै рдХि рд╡े рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рд╕рднी рдЬीрд╡рдзाрд░िрдпों рдХो рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╕рдордЭे। рдпрд╣ी рдЗрдирдХा рд╕рдо्рдпрдХ् рджрд░्рд╢рди рдеा। рд╕рдо्рдпрдХ् рджрд░्рд╢рди рд╕े рд╣ी рд╕рдо्рдпрдХ् рдЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдЬ्рдЮाрдирддा, рдХ्рд░ोрдз, рд▓ोрдн, рдоोрд╣ рдЖрджि рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕рдо्рдпрдХ् рдЪрд░िрдд्рд░ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдЙрдЪ्рдЪ рдиैрддिрдХ рд╕्рддрд░। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиी рдЗрди्рдж्рд░िрдпों, рднाрд╖рдг рдФрд░ рдХрд░्рдоों рдкрд░ рдкूрд░्рдг рдиिрдпрди्рдд्рд░рдг рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдЗрди्рдж्рд░िрдпों, рд╡िрдЪाрд░ों рдФрд░ рднाрд╖ाрдгों рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд░рдЦрдиे рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдд्рд░िрд░рдд्рди рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рдордиुрд╖्рдп рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдоा рджोрдиों рдХो рдХрд░्рдо рдХे рдмрди्рдзрди рд╕े рдоुрдХ्рддि рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै। 

рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рд╕िрдж्рдзाрди्рдд: рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЬैрди-рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рдмाрдж рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрддि рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं -

рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕рдо्рд╡рди्рдзी рд╡िрдЪाрд░: рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдоें рдорддрднेрдж рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рдпрд╣ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै рдХि рдЬैрди рдзрд░्рдоाрд╡рд▓рдо्рдмी рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рдЙрдирдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рд╕ृрд╖्рдЯि рдЕрдерд╡ा рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдИрд╢्рд╡рд░ рдЬैрд╕ी рдХिрд╕ी рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╕рдд्рддा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕ рдзрд░्рдо рддीрд░्рдеंрдХрд░ों рдХो рд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рддрдеा рдорди्рджिрд░ों рдоें рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдУं рдХे рдмрдЬाрдп рддीрд░्рдеंрдХрд░ों рдХी рд╣ी рдкूрдЬा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЬैрди рдзрд░्рдо рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рдиिрд░ाрдХाрд░ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡े рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рд╕рд░्рд╡рдЬ्рдЮ рдФрд░ рд╡ीрддрд░ाрдЧ рдоाрдирддे рд╣ैं।

рдЖрдд्рдорд╡ाрдж: рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХा рдХрд╣рдиा рдеा рдХि рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рджो рдмुрдиिрдпाрджी рдкрджाрд░्рде рд╣ैं, рдЬीрд╡ рдФрд░ рдЕрдЬीрд╡, рджोрдиों рд╣ी рдЕрдиाрджि рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рдиे рдмрдиाрдпा рдирд╣ीं рд╣ै рдФрд░ рджोрдиों рд╣ी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ै। рдЬीрд╡ рдХा рдЕрд░्рде рдЖрдд्рдоा рд╣ी рд╣ै। рдЬीрд╡рди рдХेрд╡рд▓ рдордиुрд╖्рдп, рдкрд╢ु рдФрд░ рд╡рдирд╕्рдкрддि рдоें рд╣ी рдирд╣ीं рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдоें рднी рдЬीрд╡ рд╣ै। рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдЕрдЧрдгिрдд рдЬीрдд рд╣ै, рдФрд░ рд╕рдм рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдЬीрд╡ рдФрд░ рд╕рдЬीрд╡ рдХे рдШाрдд-рдк्рд░рддिрдШाрдд рд╕े рдЪрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै।

рдХрд░्рдо рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा: рдЬैрди рдзрд░्рдоाрд╡рд▓рдо्рдмी рдХрд░्рдо рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рдХो рдоाрдирддें рд╣ैं। рд▓ोрдЧों рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░े рдкूрд░्рд╡ рдЬрди्рдо рдХे рдХрд░्рдоों рд╕े рд╣ी рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд╣рдоाрд░ा рдЬрди्рдо рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдХैрд╕ा рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рд╣ोрдЧा। рдХрд░्рдо рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдлрд▓ рднी рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै, рдХрд░्рдо рдлрд▓ рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рд╣ी рд╡рд╣ рд░ाрдЬा рдХे рдЕрдерд╡ा рднंрдЧी рдХे рдШрд░ рдЬрди्рдо рд▓ेрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЬрди्рдо рдоें рдЕрдЪ्рдЫे рдХрд░्рдо рдХрд░рдХे рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиा рднрд╡िрд╖्рдп рдЕрдЪ्рдЫा рдмрдиा рд▓ेрддा рд╣ै। рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдоों рдХे рд▓िрдП। рдлрд▓ рдЕрд╡рд╢्рдп рднोрдЧрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। рдХ्рд░ोрдз, рдоाрдпा, рд▓ोрдн рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рдЖрдд्рдоा рдмрди्рдзрди рдоें рдкрдб़рддी рд╣ै। рдЬैрди рдзрд░्рдо рдкुрдирд░्рдЬрди्рдо рдХे рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдоाрдирд╡ рдмाрд░-рдмाрд░ рдЬрди्рдо рд▓ेрддा рд╣ै। рд╡े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдЖрдд्рдоा рдмрд╣ुрдд рд╕े рдмрди्рдзрдиों рдоें рдмंрдзी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЬैрди рдорддाрд╡рд▓рдо्рдмी рдЖрдд्рдоा рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рддрдеा рдЙрд╕рдХे рдЕрдорд░рдд्рд╡ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпे рд▓ोрдЧ рдЖрдд्рдоा рдХो рд╕рд░्рд╡рдж्рд░рд╖्рдЯा рд╕рдордЭрддे рд╣ैं, рдкрд░рди्рддु рдЙрдирдХो рдпрд╣ рдзाрд░рдгा рд╣ै рдХि рдХрд░्рдо рдХे рдмрди्рдзрдиों рдХे рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдХी рд╢рдХ्рддि рдХ्рд╖ीрдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдЬैрдиिрдпों рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рдЖрдд्рдоा рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ै, рдпрдж्рдпрдкि рдЗрд╕рдХी рдХोрдИ рдоूрд░्рддि рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдкрд░рди्рддु рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рднाँрддि рдпрд╣ рдЕрдкрдиा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд░рдЦрддी рд╣ै।

рдЖрдд्рдоा рдХी рдоुрдХ्рддि: рдЖрдд्рдоा рдХो рдХрд░्рдо-рдмрди्рдзрди рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬैрди-рдзрд░्рдо, рд╕рдо्рдпрдХ् рджрд░्рд╢рди, рд╕рдо्рдпрдХ् рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдпрдХ् рдХрд░्рдо-рд░ूрдкी рдд्рд░िрд░рдд्рди рдХो рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕рдордЭрддा рд╣ै। рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рддрд░рд╣ рдЖрдд्рдоा рд╕рднी рдЬीрд╡рдзाрд░िрдпों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рднी рдордиुрд╖्рдпों рдХे рд▓िрдП। рдпрд╣ рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рд╕рднी рдЬीрд╡рдзाрд░िрдпों рдХो рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╕рдордЭें।

рддрдкрд╕्рдпा: рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдиे рдХрдаिрди рддрдкрд╕्рдпा рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ें рд╕्рд╡рдпं рдХрдаिрди рддрдк рдХे рдмाрдж рд╣ी рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рдеा। рднिрдХ्рд╖ुрдХों рдХे рд▓िрдП рд╡्рд░рдд, рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХрд╖्рдЯ рджेрдиा рддрдеा рдЧрдо्рднीрд░ рдз्рдпाрди рдФрд░ рдордирди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рддрдкрд╕्рдпा рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ोрддी рд╣ै-рдПрдХ рд╣ै рдмाрд╣्рдп рддрдкрд╕्рдпा рдЬिрд╕рдоें рдЕрдирд╢рди, рдХाрдпा рдХो рдХрд╖्рдЯ рджेрдиा рддрдеा рд░рд╕ों рдХा рдкрд░िрдд्рдпाрдЧ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ै। рджूрд╕рд░ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рддрдкрд╕्рдпा рдоें рдкाрдк рдХा рдк्рд░ाрдпрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा, рд╡िрдирдп, рд╕ेрд╡ा, рдз्рдпाрди рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдз्рдпाрдп рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ै।

рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде рдиे рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХो рд╢рд░ीрд░ рдХो рд╡рд╕्рдд्рд░ рд╕े рдвँрдХрдиे рдХो рдХрд╣ा рдеा, рдХिрди्рддु рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдиे рд╕рдмрдХो рдиंрдЧे рд░рд╣рдиे рдХो рдмрддрд▓ाрдпा। рдЗрд╕ी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдЬैрдиिрдпों рдХे рджो рд╕рдо्рдк्рд░рджाрдп рд╣ो рдЧрдпे-(i) рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░ рддрдеा рджिрдЧрдо्рдмрд░। рд╢्рд╡ेрдд рд╡рд╕्рдд्рд░ рдзाрд░рдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░ рдХрд╣рд▓ाрдпे рддрдеा рд╡рд╕्рдд्рд░рд╣ीрди рд░рд╣рдиेрд╡ाрд▓े рджिрдЧрдо्рдмрд░ рдХрд╣рд▓ाрдпे।

The life and teachings of Mahavira
The life and teachings of Mahavira

End of Articles.... Thanks....

Friday, 12 November 2021

Humanity and its impacts on European society

рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рд╣ेрдЬ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, "рдирд╡рдЬाрдЧрд░рдг рдХी рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдоाрдирд╡рддाрд╡ाрдж рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ुрдИ।" рдоाрдирд╡рд╡ाрдж рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рдЙрди्рдирдд рдЬ्рдЮाрди рд╕े рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рджूрд╕рд░े рд╢рдм्рджों рдоें, рдоाрдирд╡рд╡ाрдж рд╡рд╣ рдзाрд░рдгां рдеी рдЬिрд╕рдиे рдПрдХ рдУрд░ рддो рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╣ी рд╕рднी рдЧुрдг, рдоाрдирд╡рддा, рдоाрдзुрд░्рдп, рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдПрд╡ं рдЬीрд╡рди рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ाрд░ рджेрдЦा, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा, рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп рдПрд╡ं рдзрд░्рдорд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЗрди्рдХाрд░ рдХрд░ рджिрдпा। рдЗрд╕ рдзाрд░рдгा рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдоाрдирд╡рд╡ाрджी рдХрд╣рд▓ाрдП। рдк्рд░ाрдЪीрди рдпूрдиाрдиी рд╕рдн्рдпрддा рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдкрдХ्рд╖рдкाрддी рдкैрдЯ्рд░ाрд░्рдХ (Petrarch) рдоाрдирд╡рд╡ाрдж рдХा рдкिрддा (Father of the Humanism) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдоाрдЗрдХेрд▓ рдПंрдЬेрд▓ो, рджोрдиाрддेрд▓ो, рдоैрдХिрдпाрд╡ेрд▓ी, рдлेрдЪिрдиोрдкोрд▓िрд╢िрдпрди, рдкेрд░ुрдЬिрдиो, рд▓िрдпोрдиाрд░्рдбो рдж рд╡िंрдЪी, рд▓्рдпूрдХा рджेрд▓ा рд░ोрдмिрдпा, рдл्рд░ा рдлिрд▓िрдкो рд▓िрдк्рдкी, рд╕ैंрдб्рд░ो рдмाрддिрдЪेрд▓ी, рджाрди्рддे рдПрд╡ं рдЕрд▓рдмрд░्рдЯी рдЖрджि рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХाрд▓ рдХे рдЕрди्рдп рдоाрдирд╡рд╡ाрджी рдеे। рдЗрди рдоाрдирд╡рд╡ाрджिрдпों рдиे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рдХрдб़ा рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХिрдпा। рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдоें рдзрд░्рдо рдПрд╡ं рдзрд░्рдо рдХी рдЖрдб़ рдкрд░ рдЕрди्рдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ों рдПрд╡ं рд░ूрдв़िрдпों рдХा рдмाрд╣ुрд▓्рдп рдеा, рдЬीрд╡рди рдХा рдкрд░рдо рд▓рдХ्рд╖्рдп рдоोрдХ्рд╖ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдХेрди्рдж्рд░-рдмिрди्рджु рдзрд░्рдо рдЧ्рд░рди्рдеों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдеा। рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪिрди्рддрди рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдЕрд╡рд░ुрдж्рдз рд╣ो рдЧрдпा рдеा।

рдоाрдирд╡рд╡ाрджिрдпों рдиे рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдИ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╡िрд╖рдпो рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕ौрди्рджрд░्рдпрд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдПрд╡ं рднूрдЧोрд▓ рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди-рдЕрдз्рдпाрдкрди рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा, рд╕ंрдпोрдЧ-рд╡िрдпोрдЧ, рдк्рд░ेрдо-рдШृрдгा, рдиाрд░ी рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдПрд╡ं рджाрдо्рдкрдд्рдп рдЬीрд╡рди рдЬैрд╕ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдХो рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рди рдХि рдоोрдХ्рд╖ рдХो। рдоाрдирд╡рд╡ाрджिрдпों рдиे рдЗрд╣рд▓ोрдХ рдХो рд╣ी рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдмрдиाрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा। рдоाрдирд╡-рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдПрд╡ं рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиिрд╖्рдаा рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा। рдпрд╣ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै рдХि 15рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдж्рдз рд╕े рд╕ोрд▓рд╣рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рддрдХ рдоाрдирд╡рд╡ाрджी рдЖрди्рджोрд▓рди рдХा рдк्рд░рдмрд▓ рдЬ्рд╡ाрд░ рдЗрдЯрд▓ी рдоें рдеा। рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдеा рдХि рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЗрдЯрд▓ी рдоें рд╢ांрддि рдПрд╡ं рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдеी। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЬрдм рдкूрд░्рд╡ी рдпूрд░ोрдк рдПрд╡ं рдХुрд╕्рддुрди्рддुрдиिрдпा рдкрд░ рддुрдХो рдХा рдЖрдзिрдкрдд्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рдЧрдпा рддो рд╡рд╣ाँ рд╕े рдЕрдиेрдХ рд╡िрдж्рд╡ाрди, рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдПрд╡ं рдЕрдз्рдпाрдкрдХ, рдХрд▓ाрдХाрд░ рдЖрджि рднाрдЧрдХрд░ рдЗрдЯрд▓ी рдЖ рдЧрдП рдФрд░ рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ी рдЗрдЯрд▓ी рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдирдЧрд░ рдл्рд▓ोрд░ेंрд╕ рдоाрдирд╡рд╡ाрджी рдЖрди्рджोрд▓рди рдХा рдЧрдв़ рдмрди рдЧрдпा।

рдоाрдирд╡рд╡ाрджिрдпों рдХे рднрд░рд╕рдХ рдк्рд░рдпрдд्рдиों рд╕े рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рджीрд╡ाрд░ें рд╣िрд▓рдиे рд▓рдЧीं। рдЗрдЯрд▓ी рдХे рд╕рдн्рдп рдПрд╡ं рд╕ुрд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡рд░्рдЧ рдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдПрд╡ं рдХрд▓ा рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдЬीрд╡рди рдХा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЕंрдЧ рдмрдиा рд▓िрдпा। рд▓ोрдЧों рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рд▓ौрдХिрдХ рдПрд╡ं рдкाрд░рд▓ौрдХिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рддि рдЬो рдзाрд░рдгाрдПँ рдордз्рдпрдХाрд▓ рд╕े рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी рдеी рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рдЖрд╕्рдеा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдИ। рдордаों рдХी рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рд╣ाрд╕्рдпाрд╕्рдкрдж рд╕рдордЭा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рднौрддिрдХрд╡ाрджी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рд╕рдо्рдмрд▓ рдоिрд▓ा। рд╣ेрдЬ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, ‘рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдоें рдЧ्рд░ीрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा।" рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ोрдиे рд▓рдЧी। рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рд╣ेрдЬ рдиे рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдПрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдоाрдирд╡рд╡ाрдж рдХो рдкोрд╖िрдд рдХिрдпा। рдЕрдм рдоाрдирд╡рд╡ाрдж рдЗрдЯрд▓ी рддрдХ рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ा, рдЙрд╕рдХी рдЬрдб़ें рдпूрд░ोрдк рдоें рдлैрд▓рдиे рд▓рдЧी рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдоाрдирд╡рд╡ाрдж рдиे рдпूрд░ोрдк рдоें рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдкैрджा рдХрд░ рдзрд░्рдо рд╕ुрдзाрд░ рдЖрди्рджोрд▓рди рдХे рдоाрд░्рдЧ рдХो рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдХрд░ рджिрдпा।

рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рдпूрд░ोрдк рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЖрдоूрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдЖ। рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी, рдзाрд░рдгाрдУं рдПрд╡ं рдк्рд░рдеाрдУं рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХा рд╢ंрдЦ рдлूंрдХрдХрд░ рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдпूрд░ोрдк рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд░рдЦрддा рд╣ै। рд╡рд╕्рддुрдд: рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ी рдпूрд░ोрдк рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рддрдеा рдЕрдз्рдпाрдд्рдорд╡ाрдж рдкрд░ рднौрддिрдХрд╡ाрдж рдХी рд╡िрдЬрдп рд╣ुрдИ। рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЕрди्рдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рд╕्рдеाрди рддрд░्рдХ рддрдеा рд╡िрдЪाрд░ рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп рдиे рд▓े рд▓िрдпा। рдлрд▓рддः рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХो рдиीрд╡ рдкреЬी। рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдж (Individualism) рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджी। 16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдкूрд░्рд╡ рд▓ोрдЧ рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдпा рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪрд░्рдЪ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рдеे। рдкрд░рди्рддु, рд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдж рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा (Nationalism) рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा। рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдпुрдЧ рдоें 'Papacy' рдЕрди्рддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдд्рддा рдеी, рдкрд░рди्рддु рдЬрдм рд▓ोрдЧों рдХी рд╢्рд░рдж्рдзा рдЙрд╕рдоें рдирд╣ीं рд░рд╣ी рддो рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпрдд्рди рдХрд░рдиे рд▓рдЧे। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЬिрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХो рднाрд╡рдиा рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ рдЙрд╕рд╕े рд╡рд╕्рддुрддः рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рднी рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ। рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдпा рдорд╣рдд्рд╡ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдеी-

1. рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪिрди्рддрди рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪिрди्рддрди рдХो рд╡िрдЪाрд░рдмाрдЧ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджिрдпा। рдЕрдм рдпूрд░ोрдкिрдпрди рд▓ोрдЧों рдиे рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдЧрдд рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ाрдУं рдХो рддрд░्рдХ рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рдХрд╕рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा। рдЕрдм рдЙрдирдоें рддाрд░्рдХिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ।

2. рдоाрдирд╡рд╡ाрджी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоाрдирд╡рд╡ाрджी : рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдоाрдирд╡рд╡ाрджिрдпों рдиे рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХो рдкрд░рд▓ोрдХ рдХी рдЪिрди्рддा рдЫोрдб़рдХрд░ рдЗрд╕ рдЬीрд╡рди рдХो рдЖрдирди्рдж рд╕े рд╡्рдпрддीрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдоाрдирд╡рд╡ाрджिрдпों рдиे рдзрд░्рдо рдФрд░ рдоोрдХ्рд╖ рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЙрдж्рдзाрд░ рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдд्рдп, рддрд░्рдХ рдФрд░ рдирд╡ीрди рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХिрдпा।

3. рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ूреЭिрдпों рдФрд░ рдЕрди्рдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ों рдХा рд╡िрд░ोрдз : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рд░ूреЭिрдпों, рдЕрди्рдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी рддрдеा рдзाрд░्рдоिрдХ рдкाрдЦрдг्рдбी рдФрд░ рдЖрдбрдо्рдмрд░ों рдкрд░ рдХुрдаाрд░ाрдШाрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдордиुрд╖्рдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдкрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХा।

4. рджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХा рд╡िрдХाрд╕ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдиे рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдХी рднाрд╖ा рдоें рдкुрд╕्рддрдХ рд▓िрдЦी рдЬिрд╕рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ।

5. рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा 2 рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдЕрдм рд▓ोрдЧों рдХा рдЭुрдХाрд╡ рддрд░्рдХ, рдк्рд░рдпोрдЧ рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдФрд░ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рдЕрдм рдЙрд╕рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдв़िрдпों рддрдеा рдЕрди्рдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ों рд╕े рд╣рдЯрдиे рд▓рдЧा।

                                рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдк्рд░рднाрд╡ (рдорд╣рдд्рд╡)

рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ुрдП - 1. рднौрддिрдХрд╡ाрдж рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдпूрд░ोрдк рдкрд░ рдмрдб़े рд╣ी рдЧрд╣рд░े рд░ूрдк рдоें рдкрдб़ा। рдЗрд╕рдиे рдпूрд░ोрдк рдХे рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдк्рд░рдЬ्рдЬ्рд╡рд▓िрдд рдХрд░ рджी। рдЗрд╕рдиे рдЕрдз्рдпाрдд्рдорд╡ाрдж рдкрд░ рднौрддिрдХрд╡ाрдж рдХी рд╡िрдЬрдп рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी। рдЗрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдпрд╣ рд╣ुрдЖ рдХि рдЕрдз्рдпाрдд्рдорд╡ाрдж рдХा рдкрд▓рдб़ा рднौрддिрдХрд╡ाрдж рдХे рд╕ाрдордиे рдЭुрдХ рдЧрдпा। рдоैрдХिрдпाрд╡ेрд▓ी рдиे рдЗрд╕ рдирдИ рднाрд╡рдиा рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ 'рджि рдк्рд░िंрд╕' рдоें рджिрдпा рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдХрд╣рдиा рдеा рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдХा рдкрдердк्рд░рджрд░्рд╢рдХ рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╣िрдд рдХे рд▓िрдП рднрд▓ा-рдмुрд░ा рдХोрдИ рднी рдоाрд░्рдЧ рдЕрдкрдиाрдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ै।

2. рдзाрд░्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рд▓ोрдЧों рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоें рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмреЬा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдпा рдЙрд╕ рдирдП рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рд╣ी рдпूрд░ोрдк рдоें рдзрд░्рдорд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рд╕рдХा рдЪрд░्рдЪ рдХी рд╕рдд्рддा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХी рдиीрд╡ рдкрд░ рдЕрд╡рд▓ंрдмिрдд рдеी, рдкрд░рди्рддु рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдЙрд╕ рдиीрд╡ рдХो рд╣िрд▓ा рджिрдпा। рдЕрдм рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдкрд░ рд╣ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдпрд╣ рдмрддाрдпा рдХि рдЬो рд╡рд╕्рддु рдмुрдж्рдзि рд╕े рдкрд░े рд╣ै, рдЙрд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

3. рдЬ्рдЮाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рд░рдХ्рд╖ा : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдк्рд░ाрдЪीрди рдЬ्рдЮाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╣ुрдИ। рдЗрд╕рд╕े рд▓ोрдЧों рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоें рдЖрдоूрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рдд्рддрди рд╣ुрдП। рдЕрдм рд▓ोрдЧ рд▓рдХीрд░ рдХे рдлрдХीрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдП, рд╡рд░рди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪिрддрди рдХे рдкрде рдкрд░ рдмрдв़े рддрд░्рдХ рдФрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдоाрдирд╡ рдЬ्рдЮाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ।

4. рдоाрдирд╡рддाрд╡ाрдж рдХा рд╡िрдХाрд╕ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рд▓ोрдЧों рдХो рд╡рд░्рдЧ рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░ + рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЪिрддрди рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा। рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдХाрд░рдг рд▓ोрдЧों рдХा рдмौрдж्рдзिрдХ рдзрд░ाрддрд▓ рдКंрдЪा рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рд▓ोрдЧों рдиे рдЬीрд╡рди рдХो рд╕ुрдЦी рдФрд░ рдЙрди्рдирдд рдмрдиाрдиे рдХे рд╕ाрдзрдиों рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░рдиी рд╢ुрд░ू рдХी। рдЙрдирдоें рдХрд▓ा, рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХा рдлिрд░ рд╕े рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХी рдЕрднिрд░ुрдЪि рдЬрдЧी рдФрд░ рдоाрдирд╡рддाрд╡ाрдж рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ।

5. рдордз्рдпрдорд╡рд░्рдЧ рдХा рдк्рд░ाрджुрд░्рднाрд╡ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рдирдП-рдирдП рджेрд╢ों рдХी рдЦोрдЬ рд╣ुрдИ рдФрд░ рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХाрдлी рдЙрди्рдирддि рд╣ुрдИ। рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдЙрди्рдирддि рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕рдоाрдЬ рдоें рдПрдХ рдирдП рд╡рд░्рдЧ- рдордз्рдпрдорд╡рд░्рдЧ рдХा рдк्рд░ाрджुрд░्рднाрд╡ рд╣ुрдЖ рдкрд╣рд▓े рд╕рдоाрдЬ рдоें рджो рд╣ी рд╡рд░्рдЧ рдеे-рдЙрдЪ्рдЪрд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдиिрдо्рдирд╡рд░्рдЧ рдЙрдЪ्рдЪрд╡рд░्рдЧ рдоें рдЬрдоींрджाрд░, рдХुрд▓ीрди, рдкाрджрд░ी рдЖрджि рдеे рдФрд░ рдиिрдо्рдирд╡рд░्рдЧ рдоें рдХिрд╕ाрди рдФрд░ рдордЬрджूрд░ рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рдордз्рдпрдорд╡рд░्рдЧ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдмрдв़рддा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдиे рд╕ाрдоंрддрд╡ाрдж рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкाрд░्рдЯ рдЕрджा рдХिрдпा।

6. рджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рднाрд╖ा рдХो рднी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоाрдирд╡ рдХो рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рдЧрдпा। рд▓ैрдЯिрди рдФрд░ рдЧ्рд░ीрдХ рднाрд╖ाрдУं рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХो рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा।

7. рдХрд▓ा рдХी рдк्рд░рдЧрддि : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рд╕े рдХрд▓ा рдХो рдЕрдкूрд░्рд╡ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдоिрд▓ा। рдк्рд░ाрдЪीрди рдпूрдиाрдиी рдФрд░ рд░ोрдорди рдХрд▓ा рдиे рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдпूрд░ोрдкीрдп рдХрд▓ा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдзрд░्рдо рдХा рд╕्рдеाрди рдоाрдирд╡ рдиे рд▓े рд▓िрдпा।

8. рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХा рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдкрд░ рд╡िрдЪिрдд्рд░ рддрдеा рд╡िрд░ोрдзी рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ुрдЖ। рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдпा рдФрд░ рдИрд╕ाрдИрдпों рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा। рд╕ोрд▓рд╣рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдЪрд░्рдЪ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЖंрджोрд▓рди рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рд╣ुрдЖ рддो рдХुрдЫ рдоाрдирд╡рддाрд╡ाрджिрдпों рдиे рдЪрд░्рдЪ рдХा рдкрдХ्рд╖ рд▓िрдпा। рд▓ेрдХिрди, рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдХे рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ों рдФрд░ рдЖрд╕्рдеा рдкрд░ рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХिрдпा।

9. рдк्рд░ाрдЪीрдирддा рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЕрдм рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХी рдЬाрдиे рд▓рдЧी। рдпूрдиाрди рдФрд░ рд░ोрдо рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдХрд▓ा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╢ाрд╕рди, рд░ाрдЬрдиीрддि рддрдеा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХो рдвूंреЭा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рд▓ोрдЧ рдмрдЪ्рдЪों рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдИрд╕ाрдИ рд╕ंрддो рдпा рдмाрдЗрдмिрд▓ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХрд░рддे рдеे, рдЕрдм рдиाрдордХрд░рдг рд╕ीрдЬрд░, рд╡рд░्рдЬिрд▓, рдк्рд▓ूрдЯाрд░्рдХ, рд╣ोрдорд░, рдбाрдпрдиा, рдЬूрд▓िрдпा, рдЖрдЧрд╕्рдЯा рдЖрджि рдкрд░ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा।

10. рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди : рджूрд╕рд░े рд╡िрд╖рдпों рдХे рд╕рдоाрди рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдкрд░ рднी рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдирд╣ीं рдеा। рдордз्рдпрдХाрд▓ рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рддिрдеिрдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░ рдШрдЯрдиाрдУं рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рдеा рдФрд░ рддрд░्рдХ рдХो рдиाрдордоाрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рд╕्рдеाрди рджिрдпा рдЬाрддा рдеा। рд▓ेрдХिрди, рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдХрдо рд╣ोрдиे рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрдиे рд╕े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рддрдеा рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ो рдЧрдпा। рдЕрдм рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕рдд्рдп рдХो рд╕्рдеाрди рджिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा।

11. рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╡ृрдж्рдзि : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рднी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ। рдЕрдм рдЕрди्рдп рд╡िрд╖рдпों рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЧ्рд░ीрдХ рдФрд░ рд▓ैрдЯिрди рдХा рднी рдЕрдз्рдпрдпрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рдЗрд╕ी рд╕рдордп рд╕े рд╕ीрдЬрд░, рд╕िрд╕рд░ो, рд╡рд░्рдЬिрд▓ рдФрд░ рд╣ोрдорд░ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

12. рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХा рд╡िрдХाрд╕ : рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣рдж рддрдХ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рддрд░्рдХ рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рдХो рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдХिрдпा। рдЕрдм рд╕рднी рдЪीрдЬों рдХे рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХी рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдЪрд▓ рдкрдб़ी।

13. рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा : рдирдП-рдирдП рджेрд╢ों рдХे рдкрддा рд▓рдЧрдиे рд╕े рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХा рдХाрдлी рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдЙрди्рдирддि рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдпूрд░ोрдк рдХे рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдиे рдПрд╢िрдпा рдФрд░ рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рд╕्рдеाрди рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП। рд╡рд╣ाँ рдХी рдЬрдирддा рдХा рднीрд╖рдг рд╢ोрд╖рдг рдХрд░ рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдиींрд╡ рдбाрд▓ी рдЧрдИ।

рдЗрд╕ рддрд░рд╣, рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг рдиे рдпूрд░ोрдк рдХो рдПрдХ рдирдИ рджिрд╢ा рджी, рдирдИ рдЪेрддрдиा рджी, рдирдпा рдЬ्рдЮाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрдпा рдФрд░ рдирдИ рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рджी, рдЬिрдирдХे рд╕рд╣ाрд░े рд╡рд╣ рдЖрдЬ рднी рдк्рд░рдЧрддि рдХे рдкрде рдкрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд╣ै।

Humanity and its impacts on European society
Humanity and its impacts on European society

End of Articles.... Thanks....

Contact Form

Name

Email *

Message *