Saturday, 5 February 2022

Home >> National >> Social Studies >> Consequences of the Revolution of 1857

Consequences of the Revolution of 1857

1857 рдИ. рдХो рдХ्рд░ाрди्рддि рдХे рдкрд░िрдгाрдо - рдпрдж्рдпрдкि 1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣ी, рдкрд░рди्рддु рдЕрдкрдиे рдкрд░िрдгाрдоों рдПрд╡ं рдк्рд░рднाрд╡ों рдХो рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдеी। рдбॉ. рдЖрд░. рд╕ी. рдордЬूрдорджाрд░ рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि "рд╕рди् 1857 рдХा рдорд╣ाрди рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рднाрд░рддीрдп рд╢ाрд╕рди рдХे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рднाрд╡ी рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдоौрд▓िрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд▓ाрдпा।" рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें 1857 рдИ. рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд░िрдгाрдо рд╣ुрдП-

1. рдХрдо्рдкрдиी рд╢ाрд╕рди рдХा рдЕрди्рдд: 2 рдЕрдЧрд╕्рдд, 1858 рдХो рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ंрд╕рдж рдиे рдПрдХ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднाрд░рдд рдоें рдХрдо्рдкрдиी рдХा рд╢ाрд╕рди рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рддрдеा рднाрд░рдд рдХा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╢ाрд╕рди рдм्рд░िрдЯेрди рдХे рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХो рд╕ौंрдк рджिрдпा рдЧрдпा। рдмोрд░्рдб рдСрдл рдХрди्рдЯ्рд░ोрд▓ рддрдеा рдмोрд░्рдб рдСрдл рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░्рд╕ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдП рдЧрдП рддрдеा рдЗрдирдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдПрдХ рднाрд░рдд рд╕рдЪिрд╡ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХो рдЧрдИ рддрдеा рдЙрд╕рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП 15 рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рдПрдХ рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╖рдж् рдмрдиाрдИ рдЧрдИ। 

2. рд╕ुрдзाрд░ों рддрдеा рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиों рдХी рдШोрд╖рдгा: 1858 рдоें рдорд╣ाрд░ाрдиी рд╡िрдХ्рдЯोрд░िрдпा рдХा рдПрдХ рдШोрд╖рдгा рдкрдд्рд░ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдХि рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рднाрд░рддीрдп рдирд░ेрд╢ों рдХे рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рд╣рдб़рдкрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдирд╣ीं рдХрд░ेрдЧी рддрдеा рдЙрдирдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी рдПрд╡ं рдоाрди-рдорд░्рдпाрджा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ेрдЧी рддрдеा рджेрд╢ी рдирд░ेрд╢ी рдПрд╡ं рдирд╡ाрдмों рдХे рд╕ाрде рдЬो рд╕рдордЭौрддे рдХिрдпे рдЧрдП рд╣ै, рдЙрдирдХा рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдЖрджрд░ рдХрд░ेрдЧी। рдпрд╣ рднी рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдХि рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рд╣िрд╖्рдгुрддा рддрдеा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдиीрддि рдХा рдкाрд▓рди рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा। рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬों рдПрд╡ं рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ों рдоें рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा। рдЗрд╕ рдШोрд╖рдгा рдкрдд्рд░ рдоें рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рднाрд░рддीрдпों рдХो рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЬाрддि рддрдеा рд░ंрдЧрднेрдж рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпां рджी рдЬाрдпेрдЧी рддрдеा рднाрд░рддीрдпों рдХे рд╕ाрде рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХी рднрд▓ाрдИ рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдХिрдпे рдЬाрдпेंрдЧे। рднाрд░рддीрдп рдирд░ेрд╢ी рдХो рдкुрдд्рд░ рдЧोрдж рд▓ेрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рднी рджिрдпा рдЧрдпा।

3. рд╕ैрдиिрдХ рдиीрддि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди: 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдиे рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕ैрдиिрдХ рдиीрддिрдпों рдХो рдмрдб़ा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा। рд╕ैрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдП-

(i) рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ैрдиिрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬो рдХो рдЕрдм рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдкрд░ рдмिрд▓्рдХुрд▓: рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рдЕрдд: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ैрдиिрдХों рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ेрдиा рд░рдЦрдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХिрдпा рдЧрдпा। рднाрд░рдд рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ैрдиिрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдмрдв़ाрдИ рдЧрдИ। 1856 рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ैрдиिрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 45.332 рдеी рдкрд░рди्рддु 1862 рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ैрдиिрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдмреЭрдХрд░ 91,897 рд╣ो рдЧрдИ। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдХрдоी рдХी рдЧрдИ।

(ii) рддोрдкрдЦाрдиे рдкрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХा рдиिрдпрди्рдд्рд░рдг: 1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдХे рдмाрдж рддोрдкрдЦाрдиा рдкूрд░्рдгрддрдпा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा। рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдХे рд╣ाрдеों рдоें рди рддो рдЧोрд▓ा-рдмाрд░ूрдж рд╣ी рд░рд╣рдиे рджिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рди рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдЙрдд्рддрдо рдЕрд╕्рдд्рд░-рд╢рд╕्рдд्рд░ों рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।

(iii) рдЬाрддीрдпрддा рддрдеा рд╕ाрдо्рдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХा рдЧрдарди: рдЬाрддीрдпрддा рдПрд╡ं рд╕ाрдо्рдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХा рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдХिрдпा рдЧрдпा। рднाрд░рддीрдпा рдХो рдЧोрд░рдЦे, рдорд░ाрдаे, рд░ाрдЬрдкूрдд, рдЬाрдЯ, рд╕िрдХ्рдЦ, рдбोрдЧрд░े, рдкрдаाрди рдЖрджि рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा рдЧрдпा рддाрдХि рдЙрдирдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рддрдеा рдПрдХрддा рдХी рднाрд╡рдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рди рд╣ो рд╕рдХे। рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдХो рджूрд░-рджूрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднेрдЬा рдЧрдпा рддाрдХि рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧों рд╕े рдЙрдирдХा рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдд рди рд╣ो рд╕рдХे।

4. рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рддрдеा рднाрд░рддीрдпों рдХे рдмीрдЪ рдХрдЯुрддा: 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдиे рднाрд░рддीрдпों рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬो рдХे рдмीрдЪ рдХрдЯुрддा рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рджी। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдиे рдХ्рд░ाрди्рддि рдХा рджрдорди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬो рдмрд░्рдмрд░рддाрдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп рдХिрдпे рдеे рдЙрдирд╕े рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдоें рддीрд╡्рд░ рдЖрдХ्рд░ोрд╢ рд╡्рдпाрдк्рдд рдеा। рд╡े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдХो рдХрднी рдирд╣ीं рднुрд▓ा рд╕рдХे। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рднी рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕рдШाрддी рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧे। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджोрдиों рдЬाрддिрдпाँ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рд╕рди्рджेрд╣ рддрдеा рдШृрдгा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрдЦрдиे рд▓рдЧी। рдЗрд╕ рдШृрдгा рдФрд░ рдЕрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рджेрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рддрдеा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдкрд░ рдмुрд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़ा।

рдк्рд░ो. рдЧुрд░ुрдоुрдЦ рдиिрд╣ाрд▓рд╕िंрд╣ рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि 'рдм्рд░िрдЯिрд╢ рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 1857 рдХ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдиे рдПрдХрджрдо рдХाрдпा рдкрд▓рдЯ рджी। рд╢ाрд╕рдХों рдФрд░ рд╢ाрд╕िрддों рдХे рд╕ंрдмंрдз рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рдЧрдП। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЕрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рднрд░ рдЧрдпा рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдк्рд░рддि рдиीрддि рдмрджрд▓ рдЧрдИ।'

5. 'рдлूрдЯ рдбाрд▓ो рдФрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░ो' рдХी рдиीрддि: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╢ाрд╕рдХों рдиे рднाрд░рдд рдоें рдЕрдкрдиे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдлूрдЯ рдбाрд▓ो рдФрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░ो' рдХी рдиीрддि рдХो рдЕрдкрдиाрдиा рдЙрдЪिрдд рд╕рдордЭा। рдЕрддः рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджुрдУं рддрдеा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдоें рдлूрдЯ рдбाрд▓рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рддीрдп рдирд░ेрд╢ों, рдЬрдоीрджाрд░ों рддрдеा рд╕ाрдорди्рддों рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, рдЙрдкाрдзिрдпां рдЖрджि рдк्рд░рджाрди рдХी рддाрдХि рд╡े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рддि рд╕्рд╡ाрдоीрднрдХ्рдд рдмрдиे рд░рд╣े। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХी рдлूрдЯ рдбाрд▓ो рдФрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░ो" рдХी рдиीрддि рдХे рдХाрд░рдг рднाрд░рддीрдп рднाрд░рддीрдп рдХे рдмीрдЪ рдЦाрдИ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЧрдИ।

6. рд╣िрди्рджुрдУं рдФрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдоें рдорддрднेрдж: 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдоें рд╣िрди्рджुрдУं рддрдеा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдиे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рднाрдЧ рд▓िрдпा рдкрд░рди्рддु рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╡िрдлрд▓рддा рдХे рд▓िрдП рджोрдиी рдЬाрддिрдпाँ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдард╣рд░ाрдиे рд▓рдЧी। рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдиे рдХ्рд░ांрддि рдоें рд╣िрди्рджुрдУं рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рджिрдЦाрдпा। рдЕрддः рдХ्рд░ाрди्рддि рдХे рдмाрдж рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдиे рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдк्рд░рддि рдХрдаोрд░ рд░ुрдЦ рдЕрдкрдиाрдпा рдЬिрд╕рд╕े рд╣िрди्рджुрдУं рддрдеा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдмीрдЪ рджрд░ाрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो рдЧрдИ। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдиे рдЕрдкрдиी рдлूрдЯ рдбाрд▓ो рдФрд░ рд░ाрдЬ рдХрд░ो рдХी рдиीрддि рдоें рд╣िрди्рджुрдУं рддрдеा рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдмीрдЪ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдИ рдХрдЯुрддा рдХो рдФрд░ рдмреЭा рджिрдпा।

7. рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡: 1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдХे рдмाрдж рднाрд░рддीрдпों рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рдмрд▓рдХो рддрдеा рд╕рд╣ाрдпрдХों рдХे рдкрджों рдкрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╕рд░рдХाрд░ рдпрд╣ी рдЪाрд╣рддी рдеी рдХि рдпे рднाрд░рддीрдп рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рд╕्рд╡ाрдоीрднрдХ्рдд рддрдеा рдЖрдЬाрдХाрд░ी рдмрдиे рд░рд╣े। рдЙрд╕рдХी рдиीрддि рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ो рддрдеा рднाрд░рддीрдп рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдк्рд░рддि рдиिрд╖्рдаाрд╡ाрди рдмрди рдЧрдП। рдЗрд╕рд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднाрд░рдд рдкрд░ рдХрдм्рдЬा рдордЬрдмूрдд рд╣ो рдЧрдпा рддрдеा рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा, рдЙрди्рд╣ें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдиे рдХुрдЪрд▓рдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рдд рдоें рдзрд░्рдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЭрдЧрдб़े рдХрд░рд╡ाрдиा рд╢ुрд░ू рдХिрдпा।

8. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди: 1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдиे рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджिрдпा। : рдЗрд╕ рдХ्рд░ांрддि рдиे рднाрд░рддीрдпों рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХрддा рддрдеा рд╕ंрдЧрдарди рдХा рдкाрда рдкрдв़ाрдпा। рдиाрдиा рд╕ाрд╣рдм, рдЭांрд╕ी рдХी рд░ाрдиी, рддाрдд्рдпा рдЯोрдкे, рдмрд╣ाрджुрд░рд╢ाрд╣, рдХुंрд╡рд░ рд╕िंрд╣ рдЖрджि рдХे рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рдмрд▓िрджाрди рд╕े рднाрд░рддीрдпों рдХो рдк्рд░ेрд░рдгा рдоिрд▓ी рдФрд░ рдЙрдирдоें рджेрд╢рднрдХ्рддि, рд╕ाрд╣рд╕ рдЖрджि рдХी рднाрд╡рдиाрдПं рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ 1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдиे рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрди्рджोрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा।

9. рднाрд░рддीрдпों рдХो рд▓ाрдн: 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рд╕े рднाрд░рддीрдп рд▓ाрднाрди्рд╡िрдд рднी рд╣ुрдП। рд╕ेрдкेрд▓ рдЧिрдлिрди рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि 1857 рдХे рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рд╕े рдЕрдзिрдХ рднाрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ी рдШрдЯрдиा рдЕрди्рдп рдХोрдИ рдирд╣ीं рдШрдЯी। рдЗрд╕рдиे рднाрд░рддीрдп рдЧрдЧрдирдордг्рдбрд▓ рдХो рдЕрдиेрдХ рд╢рдХाрдУं рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░ рджिрдпा। рдЕрд╢ोрдХ рдоेрд╣рддा рдХा рдХрдерди рд╣ै рдХि "1857 рдХी рдХ्рд░ाрди्рддि рдиे рд╣рдоाрд░े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХो рдмрджрд▓ рджिрдпा।" рдЕрдкेрдЬा рдиे рдХ्рд░ांрддि рдХे рджौрд░ाрди рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдкрд░ рдЬो рднाрд░ी рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХिрдпे рдеे, рдЙрдирд╕े рднाрд░рддीрдпों рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдк्рд░рддि рдЕрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╡ рдЖрдХ्рд░ोрд╢ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдмрдв़ рдЧрдпा। рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдиे рднाрд░рдд рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा। 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХे рджрдорди рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдз्рдпाрди рджेрд╢ рдХी рдЖрди्рддрд░िрдХ рджрд╢ा рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХी рдФрд░ рдЙрди्рдоुрдЦ рд╣ुрдЖ। рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдпрд╣ीं рд╕े рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╕ूрдд्рд░рдкाрдд рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рднाрд░рддीрдпों рдХो рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХे рд╢ाрд╕рди рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рдиे рд▓рдЧा। рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें 1857 рд╕े рднाрд░рдд рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдХा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХो 1861 рдоें рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдкाрд╕ рдХрд░рдХे рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╢ाрд╕рди рддрдеा рдХाрдиूрди рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдиाрдиा рдкрдб़ा, рдЬो 1857 рдИ рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдеी।

10. рдоुрдЧрд▓ рд╡ंрд╢ рдХा рдЕрди्рдд: 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рднाрд░рдд рдоें рдоुрдЧрд▓ рд╡ंрд╢ рдХा рдЕрди्рдд рд╣ुрдЖ। рдоुрдЧрд▓ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдмрд╣ाрджुрд░рд╢ाрд╣ рдХो рдмрди्рджी рдмрдиाрдХрд░ рд░ंрдЧूрди рднेрдЬ рджिрдпा рдЧрдпा рдЬрд╣ाँ 1862 рдоें рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЧрдИ। рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рд╕ाрде рд╣ी рднाрд░рдд рдкрд░ рдоुрдЧрд▓ों рдХे рд╢ाрд╕рди рдХा рд╡ैрдзाрдиिрдХ рдПрд╡ं рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк рдоें рдЕрди्рдд рд╣ो рдЧрдпा।

Consequences of the Revolution of 1857
Consequences of the Revolution of 1857

End of Articles.... Thanks....

No comments:

Contact Form

Name

Email *

Message *